تعداد صفحه: 26
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
مقدّمه
دوران جوانی
جوانی، بهار عمر
جوان در آینده
جوان در کلام بزرگان
جوان در قرآن
جوانی فصل خودسازی
مشکلات جوانان از دید رهبر کبیر (مدّ ظله)
شناخت نیاز جوانان و رفع آن
مشکلات جوانان در جامعه کنونى
مشکل اصلی جامعه چیست ؟
ارتباط با خدا
مشکلات اقتصادى
بیکاری
ازدواج
مهاجرت و بزهکاری
اعتیاد به مواد مخدر
پرخاشگرى و خشونت
واگذاری مسئولیتها به جوانان
راه حل مشکلات
1) شناخت شخصیت نوجوان
2) ایفای نقش راهنمایی به جای دستوری
3) آموزش
4) برقراری رابطه دوستانه و عاقلانه والدین
5) اعتماد سازی
6) ارتباط کلامی مقدمه ارتباط عاطفی
7) تاکید بر محبّت و پرهیز از خشونت
8) الگوهای رفتاری والدین
9) پرهیز از مناقشات خانوادگی
10) گوش دادن
11) تکیّه بر نقاط قوت
12) انتظار به اندازه
13) اجازه خطا کردن
14) مشورت با جوان
15) احترام گذاشتن
نتیجه سخن
منابع و مآخذ
مقدّمه
منّت خدای را، عزَّ وَ جَلّ، که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت. هر نفسی که فرو میرود، ممّد حیات است و چون بر میآید مفرّح ذات. پس در هر نفسی دو نعمت موجود است و بر هر نعمتی شکری واجب.
از دست و زبان که برآید؟ کز عهده شکرش بدر آید؟
بهترین راه مطرح کردن مشکل و گفتگو درباره آن با خانواده است. در میان سیاستمداران و روشنفکران و مدیران ایرانی، بسیاری از مفاهیم و مباحث بیرحمانه مورد استفاده قرار گرفته شده است، که مهمترین آن جوانی و مشکلات آن است.
جوان و جوانی و مسائل و مشکلات آن در طول سه دهه گذشته در ایران به صور گوناگون مطرح شده است. در بیشتر مواقع این موضوع مورد سوءاستفاده قرار گرفته است. اغلب با این عبارت روبهرو هستیم که «مسائل و مشکلات جوانان متفاوت از مسائل و مشکلات دیگران است و باید به طور ویژه مورد توجه و بررسی قرار گیرد.» با وجود تاکید بسیار زیاد بر جوانان و مهم دانستن آنان، کمتر دیده شده است تا تلاش و کوششی در فهم دقیقتر جوانی در ایران صورت گیرد.
هدف از این نوشتار آشنایی با مشکلات جوانان و نوجوانان در خانواده و جامعه است. در جامعه هزاران افراد با ذهنیّتهای مختلفی وجود دارند. به این علّت جوان در جامعه مشکلاتی دارد. در خانواده نیز به علّت وجود ذهنّتها و تصمیم گیریهای حدوداً مشابه نیز مشکلاتی وجود دارد. در ادامه به برخی از این مشکلات اشاره میکنیم.
دوران جوانی
دوران نوجوانی و جوانی بهترین دوران سازندگی و خودسازی است زیرا در این سنین شخصیت انسان هنوز شکل ثابتی نگرفته و صفات زشت در زمینه روحی آنان رسوخ کامل پیدا نکرده است، پس میتوان با تلاش کمتر ریشه هرزه گیاهان اخلاقی را از کشتزار دل برکند و صفحه دل را از پلیدی پاک کرد.
دوران جوانى از حساسترین و پرمخاطرهترین دوران زندگى است. جوان با همه تواناییها، به خاطر حسّاسیّت مقطع سنّى، مشکلات، کمبودها و واقعیّات انکارناپذیر دارد. عدم درک جوان و بىتوجّهى به واقعیّات طبیعىاش چه بسا، به جاى تربیّت، سبب گمراهىجوان مىشود. بدین جهت، باید متولّیان امر تربیت، در برخورد با جوان بیشتر دقّت نمایند.
دوران جوانی، زمان گشوده شدن افقهای جدید، ایده آلها و آرمانهای متنوع است. مقارن با این ویژگیها، مشکلات و دشواریهای نوین نیز از راه می رسد. جوانان، کانون شور و هیجان و سرمایه آینده یک ملّتاند که در برنامهریزیها و سیاستهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی به توجه ویژهای نیاز دارند. با نیم نگاهی به شرایط زیستی ـ غریزی، ذهنی، روانی، عاطفی، اخلاقی و دگرگونیهای دوران جوانی، به ضرورت در پیش گرفتن شیوه صحیح برخورد با جوانان به خوبی پی میبریم.
دوره جوانی به دلیل ویژگیهایی که دارد به عنوان یکی از دورانهای مهم زندگی فرد به شمار میرود. شرایط و موقعیتهایی که فرد در این دوران تجدید میکند نقش مهمیدر مراحل بعدی زندگی او خواهد داشت. این مرحله سنی مورد توجه صاحب نظران و روانشناسان و متخصصان اجتماعی است. پیامبر اکرم(ص) توصیه فرمودهاند: «بر شما باد به جوانان که قلب آنان رقیقتر و آمده پذیرش خیر است. وقتى خداوند مرا براى انذار و بشارت مردم مبعوث کرد سالخوردهها با من مخالفت کردند اما جوانان با من پیمان بستند.» (محجه البیضاء، جلد 3)
این روایت، به ارزش و منزلت کودک و نوجوان در نظام الهی اشاره دارد و پدر و مادر را شکل دهنده رفتارهای اجتماعی و فردی آنان می داند. شخصیت مطلوب، شخصیتی متعادل و متعالی و هماهنگ با تمام ابعاد وجودی نوجوان است.
پدر و مادر برای تربیت و رشد شخصیت فرزندان، باید عدالت را در میان فرزندان رعایت نمایند؛ حتی در کوچک ترین امر تربیتی، مثل بوسیدن فرزندان، باید ظرافت خاص وجود داشته باشد تا به رشد شخصیت آنان لطمه ای وارد نشود.
استفاده از دوران جوانی و سعی و کوشش در راه بهره برداری از آن، شرط اساسی کامیابی و موفقیت آدمی است. دوران جوانی یکی از پر ارجترین فرصتهای ثمر بخش در طول زندگانی بشر است. (جوان از نظر عقل و احساسات، جلد 1، ص69)
شاعر در این مورد چه زیبا گفته است:
جوانا بدان قدر ورز جوانی مده عمر از کفت رایگانی
جوانی، بهار عمر
نوجوانی و جوانی بهار عمر و هنگام شکوفایی آن، و آغاز فراز و نشیبهای روحی و جسمی و رسیدن به رشد است. در این دوره کم کم شخصیّت انسان شکل میگیرد و پرسشهای فکری و فرهنگی بسیاری در ذهن جوان پیدا می شود. (روانشناسی نوجوانی، بلر و جونز، ترجمه رضا شاپوریان، ص 93) روزهای جوانی لبریز از زیبایی، نشاط، احساسات، لذّتهای متنوع، تفریح، و آراستگی است. از سوی دیگر، خداجویی و خدایابی و دین باوری از ویژگیهای این دوران است. با درک این ویژگیها و انرژی متراکمی که در آنها وجود دارد، و با تبیین صحیح باورها و ارزشهای دینی و مذهبی، می توانیم روح ناآرام جوان را آرامش و اطمینان بخشیده و او را به نجات و کمال برسانیم.
در این نوشتار، می کوشیم تا با استفاده از روایات قرآنی و آموزه های دینی و سیره عملی پیامبر و امامان معصوم (علیهم السلام) جوانان را به سوی قرآن کریم فراخوانیم؛ دست کم فاصله جوان را با قرآن بکاهیم و بذر وحی در دلش بکاریم. تا بتواند بر مشکلات انبوه این دوران مهم غلبه کند.
تعداد صفحه: 13
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
مقدمه
آیا موسیقی مفید است؟
1-1 موسیقى شرقى و درمان کوفتگى
1-2 کاهش خطرآلزایمربا موسیقى
1-3 درمان رگ گیرى کودک با موسیقى
2-1 موسیقى و افزایش توان یادگیرى
2-2 افزایش حافظه با آموزش موسیقی
3-2 موسیقی ویژه هر انسان
3-1 ارتباط موسیقی با هوش و عواطف
3-2 موسیقى و نقش بیمارىزایى آن
4-1 موسیقى تند و ایجاد رفتار پرخاشگری
4-2 موسیقى بسیار بم غمانگیز است!
منابع و مآخذ
مقدمه
درمغزانسانمرکزى براى دریافت موسیقى[1] وجود دارد که درست در پشت پیشانى قرار دارد، واین همان نقطهاى است که وظیفه یادگیرى و ابراز احساسات انسان را نیز بر عهده دارد. به همین دلیل بین موسیقى ، یادگیرى[2] ، کنترل[3] و ابراز احساسات[4] رابطه مستقیمى وجوددارد. دانشمنداندر یافتهاند که افراد در موارد مختلف واکنشهاى متفاوتى به یک موسیقى مشابه نشانمیدهند، زیرا شرایط احساسى گوناگون انسانها در زمانهاى متفاوت باشد.
آیا موسیقی مفید است؟
دانشمندان بر این باورند که علت تکرار شدن ناخودآگاهبرخى قطعات موسیقى در ذهن انسان به ناحیهاى در قشر جلویى مغز باز میگردد. اینناحیه از مغز مسئول یادآورى قطعات موسیقى است که فرد در گذشته شنیده و با ناحیهگیجگاهى[5] در ارتباط است. ناحیه گیجگاهىنیز خود وظیفه پردازش صداهاىاولیه و ساده ، استدلال و همچنین یادآورى خاطرات را بر عهده دارد.
بایدبدانیم که چه نوع موسیقى در مغز ما ایجاد آرامش و در جسم ما نوید درمان میدهد و چهنوع موسیقى منجر به استرس و در نتیجه بیمارى میگردد. از طریق موسیقى میتوانمصونیت انسانها را در برابر بیماریها تقویت کرد، دردها را کاهش داد و از بروز حوادثجلوگیرى به عمل آورد. تحقیقات نشان میدهد که باید به انواع موسیقى در درمانبیماریها توجه شود.
1-1 موسیقى شرقى و درمان کوفتگى
بر اساس شواهد تجربى برخى از ملودیهاى قدیمىمشرق زمینبراى از بین بردن سردردها وکوفتگى بدن موثر است. و به گفتهای حدود 800 سال پس از میلاد مسیح ، در برخى ازمراکز درمانى مشرق زمین ، از موسیقى براى درمان دردها استفاده میشده است.
1-2 کاهش خطرآلزایمربا موسیقى
دانشمندانبه این نتیجه رسیدهاند مطالعه ، نواختن موسیقى و انجام بازیهایى مثلشطرنجبا کاهش خطر ابتلا به آلزایمر درافراد مسن مؤثر است.
1-3 درمان رگ گیرى کودک با موسیقى
استفاده از موسیقیهاى مخصوص کودکان باعثانحراف ذهن آنان نسبت به درد ناشى از اقدامات تهاجمى کوتاه مدت مثل "رگ گیرى" میشود. "رگ گیرى" یکى از شایعترین اقدامات دردناک پزشکى است و به صورت مکرر بهعنوان لازمه و مقدمه تشخیص یا درمان بیماریها مورد استفاده قرار میگیرد. شدت درد "رگ گیرى[6]" در کودکانى که فکرشان در زمان "رگ گیرى" به سمت موسیقى کودکان معطوف شدهبه طور معنى دارى کمتر از سایر روشها بوده است.
2-1 موسیقى و افزایش توان یادگیرى
پزشکان با مقایسه کودکانى که تحتآموزش موسیقىقرار داشتند با سایر کودکان بهاین نتیجه رسیدهاند که کودکانى که در گذشته تحت آموزش موسیقى قرار گرفته بودندحافظه شفاهى بسیار قویترى دارند و میتوانند لغات بیشترى را از فهرست خوانده شده بهیاد بیاورند و در هر سنجش ، بهتر از سنجش قبل عمل میکنند.
2-2 افزایش حافظه با آموزش موسیقی
تداوم آموزش موسیقى به افزایش حافظهمیانجامد. روانشناسان بر این باورند که آموزش موسیقى نیم کره چپ مغز را تحریکمیکند و یادگیرى شفاهى نیز توسط همین قسمت از مغز انسان کنترل میشود. بنابراین ،بهبودحافظه انسانبا ادامه یادگیرى موسیقى ،ادامه پیدا میکند و با توقف آموزش موسیقى متوقف میشود.
3-2 موسیقی ویژه هر انسان
شنیدن موسیقیهایى که بر مبناى آهنگضربانقلبتدوین شدهاند، در آرامش اعصاب و کاستن تنش افراد مؤثر است. برای پی بردنبه این مطلب محققی از 22 داوطلب خواست که در اتاقى به پاسخگویى یک سلسله پرسش کهمرتب سختتر مىشد، بپردازند. براى نیمى از داوطلبان ، موسیقى متکى به ضربان قلب آنانپخش شد و دیگران در سکوت به حل مسائل ادامه دادند. پرسشهاى تنظیم شده در پرسشنامهبه منظور اندازه گیرى میزان استرس واضطرابداوطلبان و احساس خستگى آنان تدوین شده بود. نتایج حاصله از پاسخها حکایت از آنداشت داوطلبانى که به موسیقى قلب خود گوش میدادهاند به مراتب از آرامش بیشترىبرخوردار بودهاند.
3-1 ارتباط موسیقی با هوش و عواطف
موسیقى هوش و عواطف روحى افراد را تقویتمیکند. محققان دریافتهاند که موسیقى ، دقت ،هوش، حس مشاهده ، استنباط وعواطف روحى انسان را تقویت میکند. تحقیقات انجام شده ، نشان میدهد که موسیقى بهمیزان قابل توجهى در تسکین و تقلیل وضعیت بحرانى بیمارانى که در بخشآى.سى.یوبسترى بودهاند، تأثیر داشته است.
سامانهاعصاب انسانبه محرکهاى موزیکال پاسخ مثبتمیدهد و عملا موسیقى در تغییر حالت بیماران مؤثر است. استفاده از موسیقى باعثآرامش روحى ، بهبود وضعیت ذهنى ، کاهش اثرات استرسهاى وارده میشود و به افراد دربرقرارى ارتباط ، اتحاد و تطابق کمک میکند.
3-2 موسیقى و نقش بیمارىزایى آن
برخى از موسیقیها هستند که با توجه به مرکزموسیقى در مغز که هم مکان با بخش احساس است بر روىروح انسانتأثیر منفى میگذارد. که دو نمونهاز آنها و نتیجه تحقیقاتى که درباره آنها شده بیان میشود.
تعداد صفحه: 47
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
معنای طرب
ترجیع و تحریر
بررسی و تحلیل
تعریف امام خمینی (ره ) از غناء:
مقایسه دقیق بین معنای لغوی و شرعی
عمده نظرات در این باب
ادله قائلین به حرمت غناء
الف ) اجماع
ب ) آیات
ج ) روایات:
روایات در ذیل آیات
نتیجه گیری از روایات:
استفتائات
* فرق بین موسیقی حلال از موسیقی حرام چیست؟ و آیا موسیقی کلاسیک حلال است ضابطه در شناخت این موضوع چیست؟
* مراد از موسیقی مطرب و قرین با لهو که موضوع از برای حرمت است چیست؟ و ملاک تشخیص این نوع موسیقی از غیر آن چگونه است؟
* غنا چیست؟ آیا فقط صدای انسان است یا اینکه صداهایی را هم که از آلات موسیقی برمی خیزد، شامل می شود؟
* آیاآموزش موسیقی و خصوصاً سنطور جایز است و اگر این آموزش موجب ترغیب و تشجیع دیگران باشد حکم چیست؟
* آیا موسیقی سنتی و اصیل ایرانی حرام است یا حلال؟
* حکم استفاده از «دایره زنگی » برای زنان در مجالس عروسی چیست؟
* آیا جایز است زدن به ظروف و ادواتی که از آلات موسیقی محسوب نمی شود در محافل عروسی و اگر صدا به خارج از مجلس برود و در معرض سماع مردان قرار گیرد حکم چیست؟
* در باب موسیقی عرفانی و اینکه آیا موسیقی موجب وصول و تقرب است یا خیر؟
الف ) حداء
ب ) غناء در عروسیها
هدف اصلی در نظام آفرینش حیات برپایه کمال و بالندگی است. براین اساس، نقش آفرین هستی در تدارک این مقصود، بهترین ابزار انتقال را در خدمت بشر قرار داده تا برای دریافت هدایت و سوق اودر طریق سعادت، به شایستگی، او را کفایت نماید. اینجاست که اهمیت قوه سامعه و نیروی شنوائی به عنوان دریچه ای برای دریافت حقایق و پلی ارتباطی بین جهان بیرون و عالم درون، برای بشر روشن می گردد. از طرفی عمده ترین مراکز اداره زندگی بشر در درون وی، یکی پایگاه تفکر و اندیشه یعنی «مغز» است که تدبیر زندگی به دست اوست و دیگری «قلب » است که مرکز رشد عواطف واحساسات و معنی و پایگاه تبلور عشق و ایمان می باشد و مجرای ورود به هر دوی اینها از طریق دوحس عظیم باصره و سامعه ممکن و مقدور می گردد. لذا قصور نسبت به هرکدام مسئولیت آور است وبه تعبیر قرآن کریم «ان السمع و البصر والفواد کل اولئک کان عنه مسوولا»(1) همانا گوش و چشم و دل انسان هر یک مورد سؤال قرار می گیرد.
از دیدگاه روانشناسی قرآنی گاه این مجاری با تعاملات ناشایست رفتاری مسدود می گردد و گاه عواملی موجب انبساط آن می شود و به تبع قبض و بسط این مجاری، انبساط و انقباض در روان انسان ایجاد می گردد.
بنابراین ممکن است یک شنیدنی موجب سرور و نشاط و از سویی عامل بسط شکوفایی ذوق وقریحه در انسان گردد و به گونه ای که چشم جان او را بگشاید و نغمه های ملکوتی را پذیرا شود آنگونه که مادر عیسی زمزمه زیبای ملایک را می شنید، یا به تعبیر قرآن کریم گاه یک نغمه الهی در درون بشر،مبدأ تحول و دگرگونی می گردد به صورتی که «اذا تلیت علیهم آیاته زادتهم ایماناً...»(2) یا «وجلت قلوبهم » و گاه آنچنان این دریچه مسدود می شود که روح هرگونه انبساط و شادابی را از دست می دهدو به قبض و کدورت می گراید، دیگر نه واجد ذوق است نه طالب رشد; بسط آن سطحی و قبضش دایمی، حظش از جمال ناقص و رضایت و بهره مندی او کاذب است، شوقش به لهو است و میلش به لغو. اینها هستند که موسیقی را به ابتذال مبدل می سازند و از مسیر حقیقی به انحراف می کشانند.
آنان که در برداشت از موسیقی هنر و انضباط نمی پذیرند، روح آنان توان صعود ندارد اینجاست که تن به شبیه سازی و تشبهی ناموزون دست می زند و از مواد افیونی و تخدیری کمک می گیرند تا لحظاتی جسم و نفس خود را ازدست رنجهای دنیوی رها سازند و در بی خیالی و غفلت به سر برند.
بشر از ابتدایی ترین زمان زندگی با موسیقی های طبیعی در متن خلقت مانوس بوده است، آهنگ مرغان خوش الحان، آب جویباران، ریزش آبشار، برخورد امواج با ساحل و... اولین آموزگار بشر درآموختن این هنر بوده است.
انسان وقتی آواز پرندگان را شنید مفتون نازک کاریها و ظرافت در طبیعت و شاهکارهای آفرینش شد، در مقام تقلید و ترویج برآمد، ابتدا از صدای خویش استفاده کرد و سپس از ابزارهای طبیعی چون نی و دمیدن هوا در چوب توخالی، و بعد ساختن سازها و ابزارهای مختلف موسیقی.
و اما امروز موسیقی مبین احساسات یک ملت است و سرود ملی هر کشوری متناسب با فرهنگش می باشد، هنرهای زیبا نماینده ذوق و روحیات ملل است. موسیقی زبان ادراکات و ترجمان دل است اگر مردم گرفتار آلام و مصایب زندگی شوند به قول مولوی در نی آنها آتش عشق می افتد
بشنو از نی چون حکایت می کند و زجدائی ها شکایت می کند.اینجاست که از این هنر دو نوع برداشت می شود. اول: مفهوم عمومی آن که شامل هر صدا و آهنگ موزونی است که تأثیر در روان آدمی دارد و دوم: مفهوم خاص موسیقی که به انواع گوناگون تقسیم می شود.
و به تعبیر دیگر گاه موسیقی طبیعی و گاه موسیقی هنری و مصنوعی است، که نوع دوم همان محصول دست بشر است که گاه انسان را می خنداند و گاه می گریاند،گاه نشاطآور است و زمانی انسان را در دنیایی از تخیل و پندار رها می سازد.
بر این اساس رسالت هنرمند بسیار قابل توجه است، او دو مسئولیت دارد (در برابر خود و در برابرمردم ) که در هر زمینه اگر قصور ورزد مورد سوال قرار می گیرد.
اگر آهنگ، روح سازندگی و بالندگی داشت و احساسات درونی و پسندیده را به ترسیم کشاند هم برای هنرمند و هم برای جامعه پیام دارد.
اما اگر حامل پیام ارزشی نبود، منشأ بطالت و بیهودگی و لهو و لغو و در نهایت انحراف و افسردگی فرد و جامعه است و به عنوان یکی از ابزارهای استعمار و استثمار مورد استفاده قرار می گیرد.
از این رو در فرهنگ اسلامی موضوع موسیقی و غنا مورد توجه و دارای اهمیتی خاص است.
برخلاف تصور برخی که گمان نموده اند، اسلام با هنر و زیبائی و خواندن و احساس و لطافت ذوق سازگار نیست و روح تقدس را دوری از زیبائی می دانند، باید گفت اسلام مکتب روح و عواطف واحساسات پاک فطری است و قوانین و احکام آن با آهنگ موزون فطرت هماهنگ است.
خداوند سبحان در قرآن کریم می فرماید:
«قل من حرم زینه الله التی اخرج لعباده و الطیبات من الرزق...»(3)
بگو ای پیغمبر، چه کسی زینت های خدا را که برای بندگان آفریده، حرام کرده و از روزی حلال منع کرده است. امام صادق علیه السلام در این زمینه بیانی دارند که:
«ما بعث الله نبیاً الا بحسن الصوت »(4) خداوند پیامبری را برنیانگیخت، مگر آنکه صدای خوشی داشته باشد.
و همچنین امام صادق علیه السلام از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل می کنند که:
«ان من اجمل الجمال الشعر الحسن و نغمه الصوت الحسن » بدرستیکه از زیباترین جمالات موی زیبا و صدای زیبا است. به هرحال این همه زینت و جمال بر در و دیوار هستی جهت بهره مندی و ابزاری برای هدایت و تعدیل اوست لذا افراط در بهره وری از زیبایی ها و پذیراشدن خواهش های نفسانی ومحاسن را به استخدام رذایل درآوردن مذموم است چنانچه فرو بستن چشم و گوش از دریافت زیبایی ها و حرام پنداشتن حلال ها هم پسندیده نیست بلکه شایسته است در سایه فقه پویا و بالنده و بادر نظرگرفتن زمان و مکان به بهزیستی مادی و معنوی پرداخت.
تعداد صفحه: 37
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
چکیده:
مقدمه:
موسیقی در حوزههای غیر نظامی
میدانهای شهر
مجالس عروسی
مرثیه و نوحهخوانی
مرثیه
نوحه:
آوازخوانی:
خوانندگان مرد:
قمرالملوک وزیری:
بتول پروانه:
آسیه:
روحانگیز:
مناجات، اذان:
نقاره در موارد زیراستفاده میشده است:
موارد استفاده از نقاره در زمان قاجاریه:
آلات نقاره عبارت بود از:
الف) سرنا
ب) کرنا:
نقاره:
گورگه:
لالایی ها:
ترانهها و تصنیفها
تعزیه در دوره قاجار:
علم شاه:
فرجام سخن
منابع :
چکیده:
موسیقی در جامعه ایران و در بیشتر دورههای تاریخی به خصوص از دوره صفویه به این سو، پایگاه و منزلت والایی نداشته است. مردم جامعه به نوازندگان و هنرشان اعتبار و بهای زیادی نمیدادند و آنان را پست و حقیر و عمله طرب را وسیلهی لذت میشمردند. شاهان و بزرگان از این گروه هنرمند بیشتر در مجالس میگساری و بزم و شادیهای خود استفاده میکردند. تاریخ نشان میدهد به خصوص از دوره صفویه که توجه سلاطین بیشتر معطوف به تحکیم پایههای استقلال ایران بوده است و از مبانی مذهبی برای انجام نیات خود استفاده میکردند این هنر رو به ضعف نهاد و این بزرگترین لطمه ای است که به موسیقی ما رسیده و مانع پیشرفت آن شده است راحت طلبی و عیش دوستی و علاقه به تشریفات در دوره پادشاهان قاجار به ویژه فتحعلی شاه و ناصرالدین شاه و توجه آنان به رشتههای هنری،شعر، موسیقی و... باعث تغییر و تحول در این دوره شد. بنابراین موسیقی ما همان است که از استادان ومربیان روایت شده و به ما رسیده است.
هدف پژوهش حاضر شناسایی و تبیین جنبههای مختلف موسیقی در دوره قاجار است. روش پژوهش توصیفی و توضیحی، مبتنی بر منابع و کتب دست اول تاریخی در دوره قاجار و موسیقی است.
کلیدواژه ها: تاریخ، قاجار، موسیقی
مقدمه:
بشر با درک زیبایی از طبیعت الهام گرفت و با تقلید اشکال و آهنگهای طبیعی و انعکاس این آثار، هنر را که یکی از عوامل مهم ابزار احساسات و بیان زیبایی است به وجود آورد و آن را به صورتهای گوناگون منعکس نمود، غم و شادی و عواطف و احساسات انسانی مفاهیم واحدی است، اختلاف در طرز بیان و توصیف آنها است بنابراین موسیقی زبان دل و عالیترین تجلی قریحه انسانی است. در دوره قاجار زمانی که بابا خان دوران ولایت عهدی خود را در شیراز میگذارند پس از قتل آغا محمد خان به تهران آمد و در 1212 ه ق به نام فتحعلی شاه به تخت نشست و در دربار خویش جمعی از موسیقیدانان دوره زندیه و نوازنده و استادان به نام آن عهد به درباراو منتقل شدند. بنابراین موسیقیدانان عهد زندیه هم، آنچه رادر عمل و نظر در خوانندگی و نوازندگی به کار میبردند به دربار قاجار انتقال دادند.
در این مقاله برانیم تا حد توان به سوالات زیر پاسخ دهیم:
1-موسیقی در مجالس درباری و غیر درباری چگونه بوده است؟
2-تصنیفها و ترانهها در حوزه موسیقی چه جایگاهی داشتند؟
3-موسیقی مذهبی در این دوره چه جایگاهی داشته است؟
امید است این پژوهش گامی در جهت شفافیتزایی در زمینه موسیقی در دوره قاجار بردارد و مورد استفاده خوانندگان و پژوهشگران قرار گیرد.
موسیقی در حوزههای غیر نظامی
استفاده از موسیقی نظامی، به جز در حوزههای خاص تشریفات رسمی و نظامی، صورت نمایشی و تفریحی و سرگرم کنندگی نیز پیدا کرده بود. شاه و شاهزادگان و رجال درباری و مملکتی دوره ناصرالدین شاه از دستههای موزیک نظامی تعلیم یافته و مجهز به سازهای غربی برای جلال و رونق بخشیدن به مراسم شادی یا حزن خود استفاده فراوان میکردند. دستههای موزیک نظامی در جشنها و اعیاد و بارعام شاهانه و در مراسمی که شاه حضور مییافت شرکت میکردند و آهنگها و مارشهای نظامی و «سلام شاه» و بعضی از نغمهها و آهنگهای ایرانی را مینواختند، دستههای موسیقی مخصوص دربار ناصری را سه گروه یا قشر نوازنده تشکیل میدادند: نخست، دستههای موزیک نظامی که باسازهای بادی و کوبی ایرانی و اروپایی در سلامهای رسمی و روزهای عید روزهای عید و جشن و مجالس تعزیهخوانی شاهانه در تکیه دولت، همراه با دستههای دیگر موزیک نظامی حاضر میشدند. این دستهها را استادان موسیقی غربی و ایرانی رهبری میکردند. دوم، دستههای نوازندگان غیر نظامی که سازهایشان بیشتر زهی بود و آنها را «عمله طرب خاصه» مینامیدند. سوم، هنرمندان برجسته و نامی موسیقی که معمولاً به صورت تکنوازی هر یک با ساز مورد علاقه خود، تار یا کمانچه یا منشور، برای شاه مینواختند.
میدانهای شهر
از دستههای موزیک نظامی در مکانهای عمومی و مجالس و محافل دیگری نیز استفاده میکردند. آوردن دستههای موزیک به میدانهای بزرگ شهرها و نواختن مارشها و آهنگهای شاد و هیجانانگیز نظامی و غیر نظامی برای مردم از جمله آنها بوده است. چریکف نویسنده کتاب سیاحتنامه در وصف مراسم عید قربان در میدان نقش جهان مینویسد «نزدیکی مسجد صدر، در سمت راست پانصد نفر سرباز ایستاده و رخت قرمز نظامی و شلوارهای سفید با مغزی قرمز و باکلاههای پوستی در دو طرف صف کشیده ایستاده بودند، در جلوی آنها سی و پنج نفر موزیکانچی مشغول زدن موزیکان بودند.(چریکف، 1358: 69) در تهران قدیم نیز هر روز بعد از ظهر، در فصلهای مناسب، یک دسته موزیک قزا به میدان توپخانه میآمد و آهنگها و نغمههای شاد برای سرگرم کردن مردم مینواخت. جعفر شهری مولف کتاب تاریخ اجتماعی تهران در کتاب خود چنین مینویسد «در سوی غرب حوض میدان توپخانه جایگاهی برای دسته موزیک قزاق آماده کرده بودند تا مزقان بزنند. هر روز عصر موزیکچیان قزاقخانه تهران به میدان میآمدند و در این جایگاه میایستادند و آهنگها و مارشهای مختلفی مینواختند. تعداد این موزیکچیان نزدیک به چهل تن بود. همه آنان از نوجوانان تازه خط میان چهارده تا هفده هجده ساله بودند. آنها زیباترین اونیفورم و شلوار تنگ و نشان وکلاه و سر دوستیهای یراقدوزی شده بر تن داشتند (شهری، 1367: 353)، همان طور که در بالا ذکر شد پوشاک رسمی نوازندگان دستههای موسیقی سنتی و دستههای موزیک در تشکیلات نظامی و انتظامی دوره قاجار دقیقاً روشن نیست. در لابه لای متون و برخی از سفرنامهها جسته گریخته به شکل و رنگ لباس افراد این گروه از سربازان اشاره شده است.
مجالس عروسی
بنابر نوشته فلاندن در موقعی که وی در تخت جمشید مشغول نقشهکشی طراحی بوده، شاهزاده فرهاد میرزا برادر پادشاه و والی فارس از شیراز به تماشای تخت اماره و از کارهای او تمجید نموده است. پس از مراجعت والی، درآن حوالی جشن عروسی بوده که منظره آن را چنین وصف کرده: در این وقت سرور و شادی از خیمههای سیاه به اطراف پراکنده میگشت و مرد و زن و بچه همه خوشحال و بشاش بودند، چون ما عیسوی بودیم خوش نداشت ما را دعوت کنند این شادی، دو شبانه روز ادامه داشت بدون این که سر سوزنی از سر و صدا کاسته ود یا دقیقهای صدای سازشان قطع شود ساعت عروسی در رسید، در جلو، مطربان و سپس عروسی و داماد به حمام مجاور میرفتند مطربان پیوسته در سازها خود میکوبیدند، پشت سر داماد، پدرش نی میزد و پس عروس که بر سرش چارقدی انداخته و بر الاغی سوار کرده بودند، در اطرافش زن و مرد رقصکنان حرکت میکردند
در مجلس عروسی کمتر اتفاق میافتاد که مطرب دعوت نشود و گاهی آوازخوان هم دعوت میکنند در مجلس عروسی بزن و بکوب و ساز و آواز و رقص دائماً مهمانان را مشغول میکند و صدای دنبک و آواز لوطی هم بلند است
در جشن عروسی عزیزالسلطان (ملیجک) با اخترالدوله (دختر ناصرالدین شاه) چند دسته موزیک نظامی پیشاپیش و در دو سو طبقکشها که با سیصد خوانچه جهیزیه عروسی را میبردند، نواهای شاد میپرداختند
تعداد صفحه: 15
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
مقدمه
درباره گرایش به آهنگ های دلنشین می توان گفت: چنین گرایشی طبیعی است و نیاز پاسخگویی را می طلبد. اما باید دانست چگونگی پاسخگویی به غرایز ابتدایی و نیازهای درونی تا میزانی مشترک میان تمامی اقوام و فرهنگ ها و پیروان ادیان است . مانند آن که استفاده از ((آب )) برای رفع تشنگی نزد همگان مشترک است . تفاوت از آنجا آغاز می شود که برای رفع این نیاز درونی و مشترک، نوشیدنی های متنوع پیشنهاد می شود. اینجاست که نظریه های انسان شناختی و فاکتورهای اقتصادی , سیاسی , فرهنگی رخ می نماید و کنش ها و واکنش ها بروز می کند. پیچیدگی ها و ابهام ها آنگاه فزونی می یابد که در عصر ارتباطات و دهکده جهانی، تنوع پاسخگویی به نیازها بسیار فراوان می شود و پاسخگویی به نیاز اصیل و طبیعی بدون عوارض جانبی و ضررشان، کاری بس دشوار می باشد و تلاش همگانی را برای انتخاب صحیح و یا پیدا کردن جایگزین می طلبد. جهت شفاف سازی درباره خصوص موسیقی متذکر می شویم : موسیقی به طور کلی دارای دو نوع است:
1-موسیقی غنائی: هرگونه آهنگی است که به لحاظ شکل یا محتوا موجب تحریک شهوت و متناسب با مجالس گناه است . این گونه موسیقی , گاهی آرامش تخدیرگونه برای اعصاب دارد و گاهی هیجانات ناهنجار برای روان در پی دارد.
2- موسیقی غیرغنایی : شامل صداهای موزون طبیعت، مارش نظامی , صوت قرآنی , آواز حدی (برای تحریک حیوانات و دام ) می شود. این نوع موسیقی میتواند پاسخگوی گرایش طبیعی انسان به زیبایی های سمفونی و موزون باشد و با اجراهای متنوع می تواند جایگزین موسیقی غنایی باشد.
با توجه به آنچه گفته شد بررسى متون دینى و آراء عالمان دین نشان مىدهد که موسیقى از نظر اسلام در چند صورت حرام مىباشد:
1- موسیقى مطرب یعنى آهنگهایى که موجب (تحریکات غیرارادى در شنونده شود) و انسان را از یاد خدا غافل مىسازد. منظور از محرک بودن نیز نوعى و شأنى است؛ یعنى، به طور معمول چنین اثرى را دارا باشد نه فقط نسبت به شخص خاص.
2- موسیقى همراه با مضامین لهوى که به گونهاى موجب فساد اخلاق و انحراف اذهان است مانند ترانههاى عاشقانه و اشعارى که در وصف زن، شراب و غیره است و از همین قسم است اشعارى که به هر نحو موجب ترویج باطل و مخالفت با حق باشد مانند توهین به مقدسات و یا در جهت تایید کفر و شرک و نظامهاى فاسد و سردمداران آن باشد.
تعداد صفحه: 37
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
مقدمه
موتورهای Dc
موتورهای میدان سیم پیچی شده
موتورهای یونیورسال
موتورهای AC
موتورهای AC تک فاز
موتورهای AC سه فاز
موتورهای پلهای
موتورهای خطی
ماشین جریان مستقیم
کموتاسیون
نیروی محرکهٔ تولید شده در آرمیچر
گشتاور ماشین جریان مستقیم
تحریک آرمیچر
تحریک جداگانه
تحریک خودی
راهاندازی موتور جریان مستقیم
چگونگی راهاندازی موتور
موتور جریان متناوب تاریخچه موتور جریان متناوب سه فاز القایی
موتور جریان متناوب سه فاز سنکرون
به طور مستقیم
توسط کلید یا مدار ستاره–مثلث
توسط کمپانساتور
اضافه کردن مقاومت در مدار روتور
سروو موتورهای دو فاز جریان متناوب
موتور سنکرون جریان متناوب تک فاز
موتور رلوکتانسی
ساختمان موتور
گشتاور راه انداز
موتور روتور قفسی موتور القایی عملکرد استفاده از روتور قفسی در موتورهای سنکرون مولدهای القایی
مقدمه
یک موتور الکتریکی، نوعی ماشین الکتریکی است که الکتریسیته را به حرکت مکانیکی تبدیل میکند. عمل عکس آن که تبدیل حرکت مکانیکی به الکتریسیتهاست، توسط ژنراتور انجام میشود. این دو وسیله بجز در عملکرد، مشابه یکدیگر هستند. اکثر موتورهای الکتریکی توسط الکترومغناطیس کار میکنند، اما موتورهایی که بر اساس پدیدههای دیگری نظیر نیروی الکترواستاتیک و اثر پیزوالکتریک کار میکنند، هم وجود دارند.
ایده کلی این است که وقتی که یک ماده حامل جریان الکتریسیته تحت اثر یک میدان مغناطیسی قرار میگیرد، نیرویی بر روی آن ماده از سوی میدان اعمال میشود. در یک موتور استوانهای، چرخانه (روتور) به علت گشتاوری که ناشی از نیرویی است که به فاصلهای معین از محور چرخانه به چرخانه اعمال میشود، میگردد.
اغلب موتورهای الکتریکی دوار هستنند، اما موتور خطی هم وجود دارند. در یک موتور دوار بخش متحرک (که معمولاً درون موتور است) چرخانه یا روتور و بخش ثابت ایستانه یا استاتور خوانده میشود. موتور شامل آهنرباهای الکتریکی است که روی یک قاب سیم پیچی شدهاست. گر چه این قاب اغلب آرمیچر خوانده میشود، اما این واژه عموماً به غلط بکار برده میشود. در واقع آرمیچر آن بخش از موتور است که به آن ولتاژ ورودی اعمال میشود یا آن بخش از ژنراتور است که در آن ولتاژ خروجی ایجاد میشود. با توجه به طراحی ماشین، هر کدام از بخشهای چرخانه یا ایستانه میتوانند به عنوان آرمیچر باشند. برای ساختن موتورهایی بسیار ساده کیتهایی را در مدارس استفاده میکنند.
موتورهای Dc
یکی از اولین موتورهای دوار، اگر نگوییم اولین، توسط مایکل فارادی در سال ۱۸۲۱م ساخته شده بود و شامل یک سیم آویخته شده آزاد که در یک ظرف جیوه غوطهور بود، میشد. یک آهنربای دائم در وسط ظرف قرار داده شده بود. وقتی که جریانی از سیم عبور میکرد، سیم حول آهنربا به گردش در میآمد و نشان میداد که جریان منجر به افزایش یک میدان مغناطیسی دایرهای اطراف سیم میشود. این موتور اغلب در کلاسهای فیزیک مدارس نشان داده میشود، اما گاه بجای ماده سمی جیوه، از آب نمک استفاده میشود.
موتور کلاسیک جریان مستقیم دارای آرمیچری از آهنربای الکتریکی است. یک سوییچ گردشی به نام کموتاتور جهت جریان الکتریکی را در هر سیکل دو بار برعکس میکند تا در آرمیچر جریان یابد و آهنرباهای الکتریکی، آهنربای دائمی را در بیرون موتور جذب و دفع کنند. سرعت موتور DC به مجموعهای از ولتاژ و جریان عبوری از سیم پیچهای موتور و بار موتور یا گشتاور ترمزی، بستگی دارد.
سرعت موتور جریان مستقیم وابسته به ولتاژ و گشتاور آن وابسته به جریان است. معمولاً سرعت توسط ولتاژ متغیر یا عبور جریان و با استفاده از تپها (نوعی کلید تغییر دهنده وضعیت سیمپیچ) در سیمپیچی موتور یا با داشتن یک منبع ولتاژ متغیر، کنترل میشود. بدلیل اینکه این نوع از موتور میتواند در سرعتهای پایین گشتاوری زیاد ایجاد کند، معمولاً از آن در کاربردهای کششی نظیر لوکوموتیوها استفاده میکنند.
اما به هرحال در طراحی کلاسیک محدودیتهای متعددی وجود دارد که بسیاری از این محدودیتها ناشی از نیاز به جاروبکهایی برای اتصال به کموتاتور است. سایش جاروبکها و کموتاتور، ایجاد اصطکاک میکند و هر چه که سرعت موتور بالاتر باشد، جاروبکها میبایست محکمتر فشار داده شوند تا اتصال خوبی را برقرار کنند. نه تنها این اصطکاک منجر به سر و صدای موتور میشود بلکه این امر یک محدودیت بالاتری را روی سرعت ایجاد میکند و به این معنی است که جاروبکها نهایتاً از بین رفته نیاز به تعویض پیدا میکنند. اتصال ناقص الکتریکی نیز تولید نویز الکتریکی در مدار متصل میکند. این مشکلات با جابجا کردن درون موتور با بیرون آن از بین میروند، با قرار دادن آهنرباهای دائم در داخل و سیم پیچها در بیرون به یک طراحی بدون جاروبک میرسیم.
موتورهای میدان سیم پیچی شده
آهنرباهای دائم در بیرونی یک موتور DC را میتوان با آهنرباهای الکتریکی تعویض کرد. با تغییر جریان میدان (سیم پیچی روی آهنربای الکتریکی) میتوانیم نسبت سرعت/گشتاور موتور را تغییر دهیم. اگر سیم پیچی میدان به صورت سری با سیم پیچی آرمیچر قرار داده شود، یک موتور گشتاور بالای کم سرعت و اگر به صورت موازی قرار داده شود، یک موتور سرعت بالا با گشتاور کم خواهیم داشت. میتوانیم برای بدست آوردن حتی سرعت بیشتر اما با گشتاور به همان میزان کمتر، جریان میدان را کمتر هم کنیم. این تکنیک برای کشش الکتریکی و بسیاری از کاربردهای مشابه آن ایدهآل است و کاربرد این تکنیک میتواند منجر به حذف تجهیزات یک جعبه دنده متغیر مکانیکی شود.
موتورهای یونیورسال
یکی از انواع موتورهای DC میدان سیم پیچی شده موتور یونیورسال است. اسم این موتورها از این واقعیت گرفته شدهاست که این موتورها را میتوان هم با جریان DC و هم AC بکار برد، اگر چه که اغلب عملاً این موتورها با تغذیه جریان متناوب کار میکنند. اصول کار این موتورها بر این اساس است که وقتی یک موتور DC میدان سیم پیچی شده به جریان متناوب وصل میشود، جریان هم در سیم پیچی میدان و هم در سیم پیچی آرمیچر (و در میدانهای مغناطیسی منتجه) همزمان تغییر میکند و بنابراین نیروی مکانیکی ایجاد شده همواره بدون تغییر خواهد بود. در عمل موتور بایستی به صورت خاصی طراحی شود تا با جریان متناوب سازگاری داشته باشد (امپدانس/راکتانس بایستی مدنظر قرار گیرند) و موتور نهایی عموماً دارای کارایی کمتری نسبت به یک موتور معادل DC خالص خواهد بود.
مزیت این موتورها این است که میتوان تغذیه AC را روی موتورهایی که دارای مشخصههای نوعی موتورهای DC هستند بکار برد، خصوصاً اینکه این موتورها دارای گشتاور راه اندازی بسیار بالا و طراحی بسیار جمع و جور در سرعتهای بالا هستند. جنبه منفی این موتورها تعمیر و نگهداری و مشکل قابلیت اطمینان آنهاست که به علت وجود کموتاتور ایجاد میشود و در نتیجه این موتورها به ندرت در صنایع مشاهده میشوند، اما عمومیترین موتورهای AC در دستگاههایی نظیر مخلوط کن و ابزارهای برقی خانگی مورد استفاده قرار میگیرند.
موتورهای AC
موتورهای AC تک فاز
معمول ترین موتور تک فاز موتور همزمان قطب چاکدار است، که اغلب در دستگاههایی بکار میرود که گشتاور پایین نیاز دارند، نظیر پنکههای برقی، تندپزها (اجاقهای ماکروویو) و دیگر لوازم خانگی کوچک. نوع دیگر موتور AC تک فاز موتور القایی است، که اغلب در لوازم بزرگ نظیر ماشین لباسشویی و خشک کن لباس بکار میرود. عموماً این موتورها میتوانند گشتاور راه اندازی بزرگتری را با استفاده از یک سیم پیچ راه انداز به همراه یک خازن راه انداز و یک کلید گریز از مرکز، ایجاد کنند.
هنگام راه اندازی، خازن و سیم پیچ راه اندازی از طریق یک دسته از کنتاکتهای تحت فشار فنر روی کلید گریز از مرکز دوار، به منبع برق متصل میشوند. خازن به افزایش گشتاور راه اندازی موتور کمک میکند. هنگامی که موتور به سرعت نامی رسید، کلید گریز از مرکز فعال شده، دسته کنتاکتها فعال میشود، خازن و سیم پیچ راه انداز سری شده را از منبع برق جدا میسازد، در این هنگام موتور تنها با سیم پیچ اصلی عمل میکند.
موتورهای تک فاز از نظر نوع راه اندازی به انواع موتور با فاز شکسته، موتور با خازن موقت، موتور با خازن موقت و خازن دایم، موتور یونیورسال، موتور با قطب چاکدار تقسیم بندی میشوند.
در میان موتورهای تک فاز موتور انیورسال که در وسایل خانگی مثل جارو برقی و چرخ گوشت کاربرد دارند از گشتاور و سرعت بالایی برخوردار هستند.
موتورهای AC سه فاز
برای کاربردهای نیازمند به توان بالاتر، از موتورهای القایی سه فاز AC (یا چند فاز) استفاده میشود. این موتورها از اختلاف فاز موجود بین فازهای تغذیه چند فاز الکتریکی برای ایجاد یک میدان الکترومغناطیسی دوار درونشان، استفاده میکنند. اغلب، روتور شامل تعدادی هادیهای مسی است که در فولاد قرار داده شدهاند. از طریق القای الکترومغناطیسی میدان مغناطیسی دوار در این هادی ها القای جریان میکند، که در نتیجه منجر به ایجاد یک میدان مغناطیسی متعادل کننده شده و موجب میشود که موتور در جهت گردش میدان به حرکت در آید.
این نوع از موتور با نام موتور القایی معروف است. برای اینکه این موتور به حرکت درآید بایستی همواره موتور با سرعتی کمتر از بسامد منبع تغذیه اعمالی به موتور، بچرخد، چرا که در غیر این صورت میدان متعادل کنندههای در روتور ایجاد نخواهد شد. استفاده از این نوع موتور در کاربردهای ترکشن نظیر لوکوموتیوها، که در آن به موتور ترکشن آسنکرون معروف است، روز به روز در حال افزایش است. به سیم پیچهای روتور جریان میدان جدایی اعمال میشود تا یک میدان مغناطیسی پیوسته ایجاد شود، که در موتور همزمان وجود دارد، موتور به صورت همزمان با میدان مغناطیسی دوار ناشی از برق AC سه فاز، به گردش در میآید. موتورهای همزمان (سنکرون) را میتوانیم به عنوان مولد جریان هم بکار برد.
سرعت موتور AC در ابتدا به فرکانس تغذیه بستگی دارد و مقدار لغزش، یا اختلاف در سرعت چرخش بین چرخانه و میدان ایستانه، گشتاور تولیدی موتور را تعیین میکند. تغییر سرعت در این نوع از موتورها را میتوان با داشتن دسته سیم پیچها یا قطبهایی در موتور که با روشن و خاموش کردنشان سرعت میدان دوار مغناطیسی تغییر میکند، ممکن ساخت. به هر حال با پیشرفت الکترونیک قدرت میتوانیم با تغییر دادن بسامد منبع تغذیه، کنترل یکنواخت تری بر روی سرعت موتورها داشته باشیم.
موتورهای پلهای
نوع دیگری از موتورهای الکتریکی موتور پلهای است، که در آن یک روتور درونی، شامل آهنرباهای دائمی توسط یک دسته از آهنرباهایی با کنترل الکترونیکی روشن و خاموش شدن خارجی، کنترل میشود. یک موتور پلهای ترکیبی از یک موتور الکتریکی DC و یک سلونوئید است. موتورهای پلهای ساده توسط بخشی از یک سیستم دندهای در حالتهای موقعیتی معینی قرار میگیرند، اما موتورهای پلهای نسبتاً کنترل شده، میتوانند بسیار آرام بچرخند. موتورهای پلهای کنترل شده با رایانه یکی از فرم های سیستمهای تنظیم موقعیت است، بویژه وقتی که بخشی از یک سیستم دیجیتال دارای کنترل فرمان یار باشند .
موتورهای خطی
یک موتور خطی اساساً یک موتور الکتریکی است که از حالت دوار در آمده تا بجای اینکه یک گشتاور (چرخش) گردشی تولید کند، یک نیروی خطی توسط ایجاد یک میدان الکترومغناطیسی سیار در طولش، بوجود آورد. موتورهای خطی اغلب موتورهای القایی یا پلهای هستند. میتوانید یک موتور خطی را در یک قطار سریع السیر مگلو مشاهده کنید که در آن قطار روی زمین پرواز میکند. نوع دیگری از موتورهای الکتریکی موتور پلهای است، که در آن یک روتور درونی ، شامل آهنرباهای دائمی توسط یک دسته از آهنرباهای خارجی که به صورت الکترونیکی روشن و خاموش میشوند، کنترل میشود. یک موتور پلهای ترکیبی از یک موتور الکتریکی DC و یک سلونوئید است. موتورهای پلهای ساده توسط بخشی از یک سیستم دندهای در حالت های موقعیتی معینی قرار میگیرند، اما موتورهای پلهای نسبتاً کنترل شده، میتوانند بسیار آرام بچرخند. موتورهای پلهای کنترل شده با کامپیوتر یکی از فرم های سیستمهای تنظیم موقعیت است، بویژه وقتی که بخشی از یک سیستم دیجیتال دارای کنترل فرمان یار باشند.
ماشین جریان مستقیم
ماشین جریان مستقیم یک وسیله تبدیل انرژی با کاربرد بسیار در صنعت است که توانایی تولید گشتاور و راهاندازی بالا و متغیر برای بارهای مورد استفاده را دارد. ماشینهای جریان مستقیم به دلیل استفاده از نیروی الکتریکی DC در خودروها، درصد زیادی از تولید ماشینهای الکتریکی را به خود تخصیص میدهند. همچنین این نوع ماشین در کاربردهای صنعتی که کنترل دقیق سرعت و گشتاور مورد نیاز است، استفادههای فراوان دارد.
کموتاسیون
برای تبدیل کمیت چرخان (گردش آرمیچر) به کمیت مستقیم (ولتاژ و جریان) و ساکن نگهداشتن نیروی محرکهٔ مغناطیسی آرمیچر به کموتاتور نیاز است. مهترین کار کموتاتور همان طور که گقته شد یکسوکردن کمیت متناوب در پیچک آرمیچر به کمیت مستقیم در جاروبکهای یک ژنراتور میباشد.
نیروی محرکهٔ تولید شده در آرمیچر
ولتاژ یکسوشده به وسیلهٔ جمعکردن عرض موجهای تولیدشده از پیچکهای سری به وجود میآید. هرچه تعداد پیچکهای سری افزایش یابد مقدار ولتاژ DC افزایش و تضاریس موج کاهش مییابد، اما به طور کلی شکل موج ولتاژ یکسوشده توسط جاروبک نمیتواند به شکل موج ولتاژ مستقیم تولیدشده از یک باتری برسد.
تعداد صفحه: 37
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
مقدمه
موتورهای Dc
موتورهای میدان سیم پیچی شده
موتورهای یونیورسال
موتورهای AC
موتورهای AC تک فاز
موتورهای AC سه فاز
موتورهای پلهای
موتورهای خطی
ماشین جریان مستقیم
کموتاسیون
نیروی محرکهٔ تولید شده در آرمیچر
گشتاور ماشین جریان مستقیم
تحریک آرمیچر
تحریک جداگانه
تحریک خودی
راهاندازی موتور جریان مستقیم
چگونگی راهاندازی موتور
موتور جریان متناوب تاریخچه موتور جریان متناوب سه فاز القایی
موتور جریان متناوب سه فاز سنکرون
به طور مستقیم
توسط کلید یا مدار ستاره–مثلث
توسط کمپانساتور
اضافه کردن مقاومت در مدار روتور
سروو موتورهای دو فاز جریان متناوب
موتور سنکرون جریان متناوب تک فاز
موتور رلوکتانسی
ساختمان موتور
گشتاور راه انداز
موتور روتور قفسی موتور القایی عملکرد استفاده از روتور قفسی در موتورهای سنکرون مولدهای القایی
مقدمه
یک موتور الکتریکی، نوعی ماشین الکتریکی است که الکتریسیته را به حرکت مکانیکی تبدیل میکند. عمل عکس آن که تبدیل حرکت مکانیکی به الکتریسیتهاست، توسط ژنراتور انجام میشود. این دو وسیله بجز در عملکرد، مشابه یکدیگر هستند. اکثر موتورهای الکتریکی توسط الکترومغناطیس کار میکنند، اما موتورهایی که بر اساس پدیدههای دیگری نظیر نیروی الکترواستاتیک و اثر پیزوالکتریک کار میکنند، هم وجود دارند.
ایده کلی این است که وقتی که یک ماده حامل جریان الکتریسیته تحت اثر یک میدان مغناطیسی قرار میگیرد، نیرویی بر روی آن ماده از سوی میدان اعمال میشود. در یک موتور استوانهای، چرخانه (روتور) به علت گشتاوری که ناشی از نیرویی است که به فاصلهای معین از محور چرخانه به چرخانه اعمال میشود، میگردد.
اغلب موتورهای الکتریکی دوار هستنند، اما موتور خطی هم وجود دارند. در یک موتور دوار بخش متحرک (که معمولاً درون موتور است) چرخانه یا روتور و بخش ثابت ایستانه یا استاتور خوانده میشود. موتور شامل آهنرباهای الکتریکی است که روی یک قاب سیم پیچی شدهاست. گر چه این قاب اغلب آرمیچر خوانده میشود، اما این واژه عموماً به غلط بکار برده میشود. در واقع آرمیچر آن بخش از موتور است که به آن ولتاژ ورودی اعمال میشود یا آن بخش از ژنراتور است که در آن ولتاژ خروجی ایجاد میشود. با توجه به طراحی ماشین، هر کدام از بخشهای چرخانه یا ایستانه میتوانند به عنوان آرمیچر باشند. برای ساختن موتورهایی بسیار ساده کیتهایی را در مدارس استفاده میکنند.
موتورهای Dc
یکی از اولین موتورهای دوار، اگر نگوییم اولین، توسط مایکل فارادی در سال ۱۸۲۱م ساخته شده بود و شامل یک سیم آویخته شده آزاد که در یک ظرف جیوه غوطهور بود، میشد. یک آهنربای دائم در وسط ظرف قرار داده شده بود. وقتی که جریانی از سیم عبور میکرد، سیم حول آهنربا به گردش در میآمد و نشان میداد که جریان منجر به افزایش یک میدان مغناطیسی دایرهای اطراف سیم میشود. این موتور اغلب در کلاسهای فیزیک مدارس نشان داده میشود، اما گاه بجای ماده سمی جیوه، از آب نمک استفاده میشود.
موتور کلاسیک جریان مستقیم دارای آرمیچری از آهنربای الکتریکی است. یک سوییچ گردشی به نام کموتاتور جهت جریان الکتریکی را در هر سیکل دو بار برعکس میکند تا در آرمیچر جریان یابد و آهنرباهای الکتریکی، آهنربای دائمی را در بیرون موتور جذب و دفع کنند. سرعت موتور DC به مجموعهای از ولتاژ و جریان عبوری از سیم پیچهای موتور و بار موتور یا گشتاور ترمزی، بستگی دارد.
سرعت موتور جریان مستقیم وابسته به ولتاژ و گشتاور آن وابسته به جریان است. معمولاً سرعت توسط ولتاژ متغیر یا عبور جریان و با استفاده از تپها (نوعی کلید تغییر دهنده وضعیت سیمپیچ) در سیمپیچی موتور یا با داشتن یک منبع ولتاژ متغیر، کنترل میشود. بدلیل اینکه این نوع از موتور میتواند در سرعتهای پایین گشتاوری زیاد ایجاد کند، معمولاً از آن در کاربردهای کششی نظیر لوکوموتیوها استفاده میکنند.
اما به هرحال در طراحی کلاسیک محدودیتهای متعددی وجود دارد که بسیاری از این محدودیتها ناشی از نیاز به جاروبکهایی برای اتصال به کموتاتور است. سایش جاروبکها و کموتاتور، ایجاد اصطکاک میکند و هر چه که سرعت موتور بالاتر باشد، جاروبکها میبایست محکمتر فشار داده شوند تا اتصال خوبی را برقرار کنند. نه تنها این اصطکاک منجر به سر و صدای موتور میشود بلکه این امر یک محدودیت بالاتری را روی سرعت ایجاد میکند و به این معنی است که جاروبکها نهایتاً از بین رفته نیاز به تعویض پیدا میکنند. اتصال ناقص الکتریکی نیز تولید نویز الکتریکی در مدار متصل میکند. این مشکلات با جابجا کردن درون موتور با بیرون آن از بین میروند، با قرار دادن آهنرباهای دائم در داخل و سیم پیچها در بیرون به یک طراحی بدون جاروبک میرسیم.
موتورهای میدان سیم پیچی شده
آهنرباهای دائم در بیرونی یک موتور DC را میتوان با آهنرباهای الکتریکی تعویض کرد. با تغییر جریان میدان (سیم پیچی روی آهنربای الکتریکی) میتوانیم نسبت سرعت/گشتاور موتور را تغییر دهیم. اگر سیم پیچی میدان به صورت سری با سیم پیچی آرمیچر قرار داده شود، یک موتور گشتاور بالای کم سرعت و اگر به صورت موازی قرار داده شود، یک موتور سرعت بالا با گشتاور کم خواهیم داشت. میتوانیم برای بدست آوردن حتی سرعت بیشتر اما با گشتاور به همان میزان کمتر، جریان میدان را کمتر هم کنیم. این تکنیک برای کشش الکتریکی و بسیاری از کاربردهای مشابه آن ایدهآل است و کاربرد این تکنیک میتواند منجر به حذف تجهیزات یک جعبه دنده متغیر مکانیکی شود.
موتورهای یونیورسال
یکی از انواع موتورهای DC میدان سیم پیچی شده موتور یونیورسال است. اسم این موتورها از این واقعیت گرفته شدهاست که این موتورها را میتوان هم با جریان DC و هم AC بکار برد، اگر چه که اغلب عملاً این موتورها با تغذیه جریان متناوب کار میکنند. اصول کار این موتورها بر این اساس است که وقتی یک موتور DC میدان سیم پیچی شده به جریان متناوب وصل میشود، جریان هم در سیم پیچی میدان و هم در سیم پیچی آرمیچر (و در میدانهای مغناطیسی منتجه) همزمان تغییر میکند و بنابراین نیروی مکانیکی ایجاد شده همواره بدون تغییر خواهد بود. در عمل موتور بایستی به صورت خاصی طراحی شود تا با جریان متناوب سازگاری داشته باشد (امپدانس/راکتانس بایستی مدنظر قرار گیرند) و موتور نهایی عموماً دارای کارایی کمتری نسبت به یک موتور معادل DC خالص خواهد بود.
مزیت این موتورها این است که میتوان تغذیه AC را روی موتورهایی که دارای مشخصههای نوعی موتورهای DC هستند بکار برد، خصوصاً اینکه این موتورها دارای گشتاور راه اندازی بسیار بالا و طراحی بسیار جمع و جور در سرعتهای بالا هستند. جنبه منفی این موتورها تعمیر و نگهداری و مشکل قابلیت اطمینان آنهاست که به علت وجود کموتاتور ایجاد میشود و در نتیجه این موتورها به ندرت در صنایع مشاهده میشوند، اما عمومیترین موتورهای AC در دستگاههایی نظیر مخلوط کن و ابزارهای برقی خانگی مورد استفاده قرار میگیرند.
موتورهای AC
موتورهای AC تک فاز
معمول ترین موتور تک فاز موتور همزمان قطب چاکدار است، که اغلب در دستگاههایی بکار میرود که گشتاور پایین نیاز دارند، نظیر پنکههای برقی، تندپزها (اجاقهای ماکروویو) و دیگر لوازم خانگی کوچک. نوع دیگر موتور AC تک فاز موتور القایی است، که اغلب در لوازم بزرگ نظیر ماشین لباسشویی و خشک کن لباس بکار میرود. عموماً این موتورها میتوانند گشتاور راه اندازی بزرگتری را با استفاده از یک سیم پیچ راه انداز به همراه یک خازن راه انداز و یک کلید گریز از مرکز، ایجاد کنند.
هنگام راه اندازی، خازن و سیم پیچ راه اندازی از طریق یک دسته از کنتاکتهای تحت فشار فنر روی کلید گریز از مرکز دوار، به منبع برق متصل میشوند. خازن به افزایش گشتاور راه اندازی موتور کمک میکند. هنگامی که موتور به سرعت نامی رسید، کلید گریز از مرکز فعال شده، دسته کنتاکتها فعال میشود، خازن و سیم پیچ راه انداز سری شده را از منبع برق جدا میسازد، در این هنگام موتور تنها با سیم پیچ اصلی عمل میکند.
موتورهای تک فاز از نظر نوع راه اندازی به انواع موتور با فاز شکسته، موتور با خازن موقت، موتور با خازن موقت و خازن دایم، موتور یونیورسال، موتور با قطب چاکدار تقسیم بندی میشوند.
در میان موتورهای تک فاز موتور انیورسال که در وسایل خانگی مثل جارو برقی و چرخ گوشت کاربرد دارند از گشتاور و سرعت بالایی برخوردار هستند.
موتورهای AC سه فاز
برای کاربردهای نیازمند به توان بالاتر، از موتورهای القایی سه فاز AC (یا چند فاز) استفاده میشود. این موتورها از اختلاف فاز موجود بین فازهای تغذیه چند فاز الکتریکی برای ایجاد یک میدان الکترومغناطیسی دوار درونشان، استفاده میکنند. اغلب، روتور شامل تعدادی هادیهای مسی است که در فولاد قرار داده شدهاند. از طریق القای الکترومغناطیسی میدان مغناطیسی دوار در این هادی ها القای جریان میکند، که در نتیجه منجر به ایجاد یک میدان مغناطیسی متعادل کننده شده و موجب میشود که موتور در جهت گردش میدان به حرکت در آید.
این نوع از موتور با نام موتور القایی معروف است. برای اینکه این موتور به حرکت درآید بایستی همواره موتور با سرعتی کمتر از بسامد منبع تغذیه اعمالی به موتور، بچرخد، چرا که در غیر این صورت میدان متعادل کنندههای در روتور ایجاد نخواهد شد. استفاده از این نوع موتور در کاربردهای ترکشن نظیر لوکوموتیوها، که در آن به موتور ترکشن آسنکرون معروف است، روز به روز در حال افزایش است. به سیم پیچهای روتور جریان میدان جدایی اعمال میشود تا یک میدان مغناطیسی پیوسته ایجاد شود، که در موتور همزمان وجود دارد، موتور به صورت همزمان با میدان مغناطیسی دوار ناشی از برق AC سه فاز، به گردش در میآید. موتورهای همزمان (سنکرون) را میتوانیم به عنوان مولد جریان هم بکار برد.
سرعت موتور AC در ابتدا به فرکانس تغذیه بستگی دارد و مقدار لغزش، یا اختلاف در سرعت چرخش بین چرخانه و میدان ایستانه، گشتاور تولیدی موتور را تعیین میکند. تغییر سرعت در این نوع از موتورها را میتوان با داشتن دسته سیم پیچها یا قطبهایی در موتور که با روشن و خاموش کردنشان سرعت میدان دوار مغناطیسی تغییر میکند، ممکن ساخت. به هر حال با پیشرفت الکترونیک قدرت میتوانیم با تغییر دادن بسامد منبع تغذیه، کنترل یکنواخت تری بر روی سرعت موتورها داشته باشیم.
موتورهای پلهای
نوع دیگری از موتورهای الکتریکی موتور پلهای است، که در آن یک روتور درونی، شامل آهنرباهای دائمی توسط یک دسته از آهنرباهایی با کنترل الکترونیکی روشن و خاموش شدن خارجی، کنترل میشود. یک موتور پلهای ترکیبی از یک موتور الکتریکی DC و یک سلونوئید است. موتورهای پلهای ساده توسط بخشی از یک سیستم دندهای در حالتهای موقعیتی معینی قرار میگیرند، اما موتورهای پلهای نسبتاً کنترل شده، میتوانند بسیار آرام بچرخند. موتورهای پلهای کنترل شده با رایانه یکی از فرم های سیستمهای تنظیم موقعیت است، بویژه وقتی که بخشی از یک سیستم دیجیتال دارای کنترل فرمان یار باشند .
تعداد صفحه: 28
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
متعلقات موتور اتومبیل
1- پیستون موتور
2- شاتون موتور
3-سیلندر موتور :
4- میل لنگ
5- شمع موتور
6-سوپاپ موتور
7- سرسیلندر موتور
گیت موتور
9-مجاری اب موتور
10 – مانتیفولد موتور
11- تایپیت موتور
12- میل سوپاپ
13- فلایویل یا چرخ طیار موتور
14-بادامک موتور
15- فنر سوپاپ موتور
17 – کاربراتور موتور
18 – دلکو موتور
19- فیلتر روغن
موتور
20-پمپ روغن
21- موتور استارت
22- میله اندازه گیر روغن
موتور
23 – وایرهای فشار قوی
24 – دینام موتور
25-پمپ بنزین موتور
26- ترموستات موتور
27- واتر پمپ موتور
28 – پروانه موتور
طرز کار موتور(چهار عمل اصلی در موتور)
چرخه کار موتور
زمان مکش :
زمان تراکم :پس
زمان انبساط
زمان تخلیه:
کلاچ:
انواع کلاچ :
کلاچ های اصطکاکی :
الف- کلاچ های اهرمی :
ب- کلاچ های خود کار :
1- کلاچ های وزنه ای
2- کلاچ های هیدرو دینامیکی
3- کلاچ هی الکترو مغناطیسی
4- کلاچ هی ترکیبی
صفحه کلاچ :
کلاچ های خورشیدی ( دیافراگمی )
عمل کلاچ به کمک پمپ کلاچ :
1- پمپ دهنده ( پمپ زیر پا )
2- پمپ گیرنده ( پمپ پایین ) :
گیربکس
اجزای داخلی جعبه دنده
ساختمان جعبه دنده :
1- پوسته جعبه دنده و سرپوش آن .
2- محور ها
3- خار ها و محل استقرار آنها :
4- هزار خارها :
5- یاتاقان ها :
۶-چرخ دنده ها :
دیفرانسیل
قسمت های یک دیفرانسیل ساده :
وظایف دیفرانسیل :
1- تقلیل سرعت :
2- تغییر جهت نیرو :
3- تقسیم نیرو بر چرخ ها :
4- تنظیم دور ( دور زدن در سر پیچ ها ( :
انواع دیفرانسیل در خودرو ها:
1- دیفرانسیل ساده :
2- سیستم چهار چرخ محرک :
3- دیفرانسیل کمک دار
جهت نیرو در دیفرانسیل خورشیدی
4- دیفرانسیل های بدون لغزش
شاسی های خودرو
تعریف
خصوصیات یک شاسی خوب :
شاسی مستقل
مزایای شاسی و اتاق مستقل
معایب شاسی و اتاق مستقل
شاسی نیمه جدا شدنی
مزایای شاسی نیمه جدا شدنی
انواع شاسی جدا شدنی
تعمیرات شاسی و روسازی آن
ترمز ای بی اس ABS
قطعات موجود در
ABS
انژکتور خودرو
پمپبنزین الکترونیکی
متعلقات موتور اتومبیل
1- پیستون موتور : پیستون قطعه استوانه شکلی است که در داخل سیلندر حرکت رفت و برگشت دارد و زمانهای موتو ر را به وجود می اورد ضمنا نیروهای تراکمی و انبساط ناشی از احتراق را تحمل می کند
2- شاتون موتور : شاتون موتور اهرمی است که به پیستون موتور و میل لنگ متصل بوده , باعث تبدیل شدن نیروی خطی پیستون به نیروی چرخشی میل لنگ می گردد
3-سیلندر موتور : استوانه ای است تو خالی که از بالا به وسیله سرسیلندر مسدود شده و از طرف پایین با حرکت پیستون حجم ان مرتبا تغییر می کند
4- میل لنگ موتو ر میل لنگ یا محور موتور میله ای است که کار انجام شده در روی پیستون را به صورت گشتاور و دور دریافت نموده قدرت را به سیستم انتقال قدرت ارسال می کند
5- شمع موتور شمع موتور وسیله ای است متشک از دو الکترود و بدنه سرامیکی که بر اثر ولتاژزیاد ایجاد شده و به وسیله کویل در زمان مناسب طراحی شده ایجاد جرقه می نماید و مخلوط متراکم شده سوخت را منفجر می کند
6-سوپاپ موتور قطعه فلزی است قارچی شکل که در روی دریچه های ورودی و خروجی سرسیلندر قرار گرفته است و در زمانهای کار موتور با باز و بسته شدن خود نقش متفاوتی را ایفا می کند
7- سرسیلندر موتور سرسیلندر قطعه ای است که به عنوان درپوش در بالای بدنه سیلندر بسته می شود تا محفظه احتراق را به وجود اورد معمولا در روی سرسیلندر جای شمع و جای سوپاپ وغیره قرار دارد
8- راهنمای سوپاپ یا گیت موتور استوانه ای که سوپاپ در ان حرکت کرده , به علت داشتن لقی مجاز, حرکت سوپاپ را کنترل می کند
9-مجاری اب موتور محفظه های عبور اب در اطراف سیلندر و سرسیلندر می باشد که اب در انگردش کرده , گرمای بیش از اندازه موتور را به رادیاتور انتقال می دهد
10 – مانتیفولد موتور لوله های انتقال دهنده ای است که سوخت را به موتور وارد یا دودهای حاصل از احتراق را به فضای ازاد هدایت می کند
11- تایپیت موتور استوانه ای است که در زیر ساق سوپاپ و یا میل تایپیت قرار دارد و سوپاپ را ازمحل نشست خود بلند می کند و حرکت خود را از بادامک میل سوپاپ می گیرد
12- میل سوپاپ موتور محوری است که حرکت خود را از میل لنگ می گیرد و دارای بادامکهای است که به تایپیت حرکت رفت و برگشتی میدهد به علاوه استوانه خارج از مرکزی دارد که پمپ بنزین را به کار می اندازد و نیز دارای دندانه محرک اویل پمپ و دلکو می باشد
13- فلایویل یا چرخ طیار موتور قطعه نسبتا سنگینی است که به انتها میل لنگ بسته شده که جهت ذخیره انرژی تولید شده در موتور و بازپس دهی ان در زمان مورد نیاز به کار می رود
14-بادامک موتور قطعه ای است بادام شکل که در روی محور میل سوپاپ ساخته شده و حرکت دورانی محور را به حرکت خطی قطعه دیگری که با ان درگیر است میسر می کند
15- فنر سوپاپ موتور وسیله ای است که در موارد لزوم سوپاپ را می بندد
16 – اسبک موتور وسیله ای است که در موارد لزوم سوپاپ را باز می کند
17 – کاربراتور موتور کاربراتور دستگاهی است که در ان سوخت موتور با نسبت معینی و در شرایط مختلف کارکرد موتور اماده می شود
18 – دلکو موتور دستگاهی است که برق فشار قوی را در زمان لازم بین شمعها تقسیم می کند
19- فیلتر روغن موتور وسیله ای است که ناخالصیهای شناور در روغن را جذب می کند
20-پمپ روغن دستگاهی است که روغن را با فشار معین به قسمتهای محرک موتور می رساند
21- موتور استارت دستگاه الکتریکی است که برای راه اندازی موتور به کار می رود
22- میله اندازه گیر روغن موتور وسیله ای است که سطح روغن را در کارتل به وسیله ان مشاهده می کنند
23 – وایرهای فشار قوی در موتور وسایلی هستند که برق فشار قوی را از دلکو به سر شمعها می رسانند
24 – دینام موتور دستگاهی است که بنزین را از باک به کاربراتور انتقال می دهد
25-پمپ بنزین موتور دستگاهی است که بنزین را از باک به کاربراتور انتقال می دهد
26- ترموستات موتور دستگاهی است که در مدار خروجی اب موتور قرار گرفته , درجه حرارت
اب موتور را کنترل و در حد معینی ثابت نگاه می دارد
27- واتر پمپ موتور دستگاهی است که اب را بین موتور و رادیاتور به گردش در می اورد
28 – پروانه موتور قطعه ای است که هوای محیط خارج را از لابلای پره های رادیاتور مکیده , اب را خنک می کند
طرز کار موتور(چهار عمل اصلی در موتور)
چرخه کار موتور
اعمال یا رویدادهایی که در موتور شمع دار انجام می شود به چهار بخش یا حرکت پیستون تقسیم میشود این حرکتها عبارتند از مکش تراکم انبساط و تخلیه هر حرکت از نقطه مرگ بالایی به پایینی است در موتورهای چهار زمانه یک چرخه کامل از رویداد ها در سیلندر مستلزم دو دور چرخش کامل میل لنگ است
زمان مکش : در حین حرکت مکش در موتور شمع دار سوپاپ بنزین (هوا) باز می شود و پیستون به طرف پایین حرکت میکند در نتیجه در بالای پیستون خلا جزئی ایجاد می شود فشار جو مخلوط هوا سوخت را از طریق دریچه بنزین به درون سیلندر سرازیر میکند وقتی پیستون از نقطه مرگ پایینی میگذرد سوپاپ بنزین بسته می شود در نتیجه بخش بالایی سیلندر درزبندی می شود
زمان تراکم :پس از عبور پیستون از نقطه مرگ پایینی حرکت رو به بالای ان اغاز می شود و هر دو سوپاپ بسته می شوند پیستونی که بسمت بالا می رود مخلوط هوا – سوخت را متراکم می کند وان را به فضای کوچکتری بین سطح بالایی پیستون و سرسیلندر محدود می سازد این فضا را محفظه احتراق می نامند در موتورهای شمع دار معمولا مخلوط هوا وسوخت چنان متراکم می شود که حجم ان به یک هشتم حجم اولیه یا کمتر برسد میزان تراکم مخلوط هوا و سوخت را نسبت تراکم می نامند نسبت تراکم بین حجم اولیه به نسبت مخلوط ثانویه را نسبت تراکم گویند اگر حجم مخلوط پس از تراکم به یک هشتم حجم اولیه برسد ان گاه نسبت تراکم 8 به 1 خواهد شد
زمان انبساط :وقتی در پایان حرکت تراکم پیستون به نقطه مرگ بالایی می رسد شمع جرقه می زندگرمای حاصل از جرقه شمع مخلوط هوا – سوخت متراکم را مشتعل می سازد این مخلوط به سرعت میسوزد و دمای زیادی تا حدود 2500 درجه سانتیگراد تولید می شود و همین افزایش فشار پیستون راپایین می راند شاتون این نیرو را به میل لنگ انتقال می دهد و میل لنگ میچرخد تا چرخهای خودرو را بچرخاند
زمان تخلیه: وقتی در حرکت انبساط پیستون به نقطه مرگ پایینی نزذیک می شود سوپاپ دود باز میشود پیستون پس از عبور از نقطه مرگ پایینی دوباره بالا می رود گازهای حاصل از احتراق از دریچه دود خارج می شوند وقتی پیستون به نقطه مرگ بالای نزدیک می شود سوپاپ بنزین باز می شود وقتی پیستون از نقطه مرگ بالایی می گذرد و حرکت به طرف پایین را اغاز میکند سوپاپ دود بسته می شود و حرکت مکش دیگری اغاز می شود و کل چرخه – مکش-تراکم – انبساط و تخلیه تکرار می شود تا وفتی موتور روشن است این اعمال همه سیلندر ها تکرار می شوند
تعداد صفحه: 28
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
متعلقات موتور اتومبیل
1- پیستون موتور
2- شاتون موتور
3-سیلندر موتور :
4- میل لنگ
5- شمع موتور
6-سوپاپ موتور
7- سرسیلندر موتور
گیت موتور
9-مجاری اب موتور
10 – مانتیفولد موتور
11- تایپیت موتور
12- میل سوپاپ
13- فلایویل یا چرخ طیار موتور
14-بادامک موتور
15- فنر سوپاپ موتور
17 – کاربراتور موتور
18 – دلکو موتور
19- فیلتر روغن
موتور
20-پمپ روغن
21- موتور استارت
22- میله اندازه گیر روغن
موتور
23 – وایرهای فشار قوی
24 – دینام موتور
25-پمپ بنزین موتور
26- ترموستات موتور
27- واتر پمپ موتور
28 – پروانه موتور
طرز کار موتور(چهار عمل اصلی در موتور)
چرخه کار موتور
زمان مکش :
زمان تراکم :پس
زمان انبساط
زمان تخلیه:
کلاچ:
انواع کلاچ :
کلاچ های اصطکاکی :
الف- کلاچ های اهرمی :
ب- کلاچ های خود کار :
1- کلاچ های وزنه ای
2- کلاچ های هیدرو دینامیکی
3- کلاچ هی الکترو مغناطیسی
4- کلاچ هی ترکیبی
صفحه کلاچ :
کلاچ های خورشیدی ( دیافراگمی )
عمل کلاچ به کمک پمپ کلاچ :
1- پمپ دهنده ( پمپ زیر پا )
2- پمپ گیرنده ( پمپ پایین ) :
گیربکس
اجزای داخلی جعبه دنده
ساختمان جعبه دنده :
1- پوسته جعبه دنده و سرپوش آن .
2- محور ها
3- خار ها و محل استقرار آنها :
4- هزار خارها :
5- یاتاقان ها :
۶-چرخ دنده ها :
دیفرانسیل
قسمت های یک دیفرانسیل ساده :
وظایف دیفرانسیل :
1- تقلیل سرعت :
2- تغییر جهت نیرو :
3- تقسیم نیرو بر چرخ ها :
4- تنظیم دور ( دور زدن در سر پیچ ها ( :
انواع دیفرانسیل در خودرو ها:
1- دیفرانسیل ساده :
2- سیستم چهار چرخ محرک :
3- دیفرانسیل کمک دار
جهت نیرو در دیفرانسیل خورشیدی
4- دیفرانسیل های بدون لغزش
شاسی های خودرو
تعریف
خصوصیات یک شاسی خوب :
شاسی مستقل
مزایای شاسی و اتاق مستقل
معایب شاسی و اتاق مستقل
شاسی نیمه جدا شدنی
مزایای شاسی نیمه جدا شدنی
انواع شاسی جدا شدنی
تعمیرات شاسی و روسازی آن
ترمز ای بی اس ABS
قطعات موجود در
ABS
انژکتور خودرو
پمپبنزین الکترونیکی
متعلقات موتور اتومبیل
1- پیستون موتور : پیستون قطعه استوانه شکلی است که در داخل سیلندر حرکت رفت و برگشت دارد و زمانهای موتو ر را به وجود می اورد ضمنا نیروهای تراکمی و انبساط ناشی از احتراق را تحمل می کند
2- شاتون موتور : شاتون موتور اهرمی است که به پیستون موتور و میل لنگ متصل بوده , باعث تبدیل شدن نیروی خطی پیستون به نیروی چرخشی میل لنگ می گردد
3-سیلندر موتور : استوانه ای است تو خالی که از بالا به وسیله سرسیلندر مسدود شده و از طرف پایین با حرکت پیستون حجم ان مرتبا تغییر می کند
4- میل لنگ موتو ر میل لنگ یا محور موتور میله ای است که کار انجام شده در روی پیستون را به صورت گشتاور و دور دریافت نموده قدرت را به سیستم انتقال قدرت ارسال می کند
5- شمع موتور شمع موتور وسیله ای است متشک از دو الکترود و بدنه سرامیکی که بر اثر ولتاژزیاد ایجاد شده و به وسیله کویل در زمان مناسب طراحی شده ایجاد جرقه می نماید و مخلوط متراکم شده سوخت را منفجر می کند
6-سوپاپ موتور قطعه فلزی است قارچی شکل که در روی دریچه های ورودی و خروجی سرسیلندر قرار گرفته است و در زمانهای کار موتور با باز و بسته شدن خود نقش متفاوتی را ایفا می کند
7- سرسیلندر موتور سرسیلندر قطعه ای است که به عنوان درپوش در بالای بدنه سیلندر بسته می شود تا محفظه احتراق را به وجود اورد معمولا در روی سرسیلندر جای شمع و جای سوپاپ وغیره قرار دارد
8- راهنمای سوپاپ یا گیت موتور استوانه ای که سوپاپ در ان حرکت کرده , به علت داشتن لقی مجاز, حرکت سوپاپ را کنترل می کند
9-مجاری اب موتور محفظه های عبور اب در اطراف سیلندر و سرسیلندر می باشد که اب در انگردش کرده , گرمای بیش از اندازه موتور را به رادیاتور انتقال می دهد
10 – مانتیفولد موتور لوله های انتقال دهنده ای است که سوخت را به موتور وارد یا دودهای حاصل از احتراق را به فضای ازاد هدایت می کند
11- تایپیت موتور استوانه ای است که در زیر ساق سوپاپ و یا میل تایپیت قرار دارد و سوپاپ را ازمحل نشست خود بلند می کند و حرکت خود را از بادامک میل سوپاپ می گیرد
12- میل سوپاپ موتور محوری است که حرکت خود را از میل لنگ می گیرد و دارای بادامکهای است که به تایپیت حرکت رفت و برگشتی میدهد به علاوه استوانه خارج از مرکزی دارد که پمپ بنزین را به کار می اندازد و نیز دارای دندانه محرک اویل پمپ و دلکو می باشد
13- فلایویل یا چرخ طیار موتور قطعه نسبتا سنگینی است که به انتها میل لنگ بسته شده که جهت ذخیره انرژی تولید شده در موتور و بازپس دهی ان در زمان مورد نیاز به کار می رود
14-بادامک موتور قطعه ای است بادام شکل که در روی محور میل سوپاپ ساخته شده و حرکت دورانی محور را به حرکت خطی قطعه دیگری که با ان درگیر است میسر می کند
15- فنر سوپاپ موتور وسیله ای است که در موارد لزوم سوپاپ را می بندد
16 – اسبک موتور وسیله ای است که در موارد لزوم سوپاپ را باز می کند
17 – کاربراتور موتور کاربراتور دستگاهی است که در ان سوخت موتور با نسبت معینی و در شرایط مختلف کارکرد موتور اماده می شود
18 – دلکو موتور دستگاهی است که برق فشار قوی را در زمان لازم بین شمعها تقسیم می کند
19- فیلتر روغن موتور وسیله ای است که ناخالصیهای شناور در روغن را جذب می کند
20-پمپ روغن دستگاهی است که روغن را با فشار معین به قسمتهای محرک موتور می رساند
21- موتور استارت دستگاه الکتریکی است که برای راه اندازی موتور به کار می رود
22- میله اندازه گیر روغن موتور وسیله ای است که سطح روغن را در کارتل به وسیله ان مشاهده می کنند
23 – وایرهای فشار قوی در موتور وسایلی هستند که برق فشار قوی را از دلکو به سر شمعها می رسانند
24 – دینام موتور دستگاهی است که بنزین را از باک به کاربراتور انتقال می دهد
25-پمپ بنزین موتور دستگاهی است که بنزین را از باک به کاربراتور انتقال می دهد
26- ترموستات موتور دستگاهی است که در مدار خروجی اب موتور قرار گرفته , درجه حرارت
اب موتور را کنترل و در حد معینی ثابت نگاه می دارد
27- واتر پمپ موتور دستگاهی است که اب را بین موتور و رادیاتور به گردش در می اورد
28 – پروانه موتور قطعه ای است که هوای محیط خارج را از لابلای پره های رادیاتور مکیده , اب را خنک می کند
طرز کار موتور(چهار عمل اصلی در موتور)
چرخه کار موتور
اعمال یا رویدادهایی که در موتور شمع دار انجام می شود به چهار بخش یا حرکت پیستون تقسیم میشود این حرکتها عبارتند از مکش تراکم انبساط و تخلیه هر حرکت از نقطه مرگ بالایی به پایینی است در موتورهای چهار زمانه یک چرخه کامل از رویداد ها در سیلندر مستلزم دو دور چرخش کامل میل لنگ است
زمان مکش : در حین حرکت مکش در موتور شمع دار سوپاپ بنزین (هوا) باز می شود و پیستون به طرف پایین حرکت میکند در نتیجه در بالای پیستون خلا جزئی ایجاد می شود فشار جو مخلوط هوا سوخت را از طریق دریچه بنزین به درون سیلندر سرازیر میکند وقتی پیستون از نقطه مرگ پایینی میگذرد سوپاپ بنزین بسته می شود در نتیجه بخش بالایی سیلندر درزبندی می شود
زمان تراکم :پس از عبور پیستون از نقطه مرگ پایینی حرکت رو به بالای ان اغاز می شود و هر دو سوپاپ بسته می شوند پیستونی که بسمت بالا می رود مخلوط هوا – سوخت را متراکم می کند وان را به فضای کوچکتری بین سطح بالایی پیستون و سرسیلندر محدود می سازد این فضا را محفظه احتراق می نامند در موتورهای شمع دار معمولا مخلوط هوا وسوخت چنان متراکم می شود که حجم ان به یک هشتم حجم اولیه یا کمتر برسد میزان تراکم مخلوط هوا و سوخت را نسبت تراکم می نامند نسبت تراکم بین حجم اولیه به نسبت مخلوط ثانویه را نسبت تراکم گویند اگر حجم مخلوط پس از تراکم به یک هشتم حجم اولیه برسد ان گاه نسبت تراکم 8 به 1 خواهد شد
زمان انبساط :وقتی در پایان حرکت تراکم پیستون به نقطه مرگ بالایی می رسد شمع جرقه می زندگرمای حاصل از جرقه شمع مخلوط هوا – سوخت متراکم را مشتعل می سازد این مخلوط به سرعت میسوزد و دمای زیادی تا حدود 2500 درجه سانتیگراد تولید می شود و همین افزایش فشار پیستون راپایین می راند شاتون این نیرو را به میل لنگ انتقال می دهد و میل لنگ میچرخد تا چرخهای خودرو را بچرخاند
زمان تخلیه: وقتی در حرکت انبساط پیستون به نقطه مرگ پایینی نزذیک می شود سوپاپ دود باز میشود پیستون پس از عبور از نقطه مرگ پایینی دوباره بالا می رود گازهای حاصل از احتراق از دریچه دود خارج می شوند وقتی پیستون به نقطه مرگ بالای نزدیک می شود سوپاپ بنزین باز می شود وقتی پیستون از نقطه مرگ بالایی می گذرد و حرکت به طرف پایین را اغاز میکند سوپاپ دود بسته می شود و حرکت مکش دیگری اغاز می شود و کل چرخه – مکش-تراکم – انبساط و تخلیه تکرار می شود تا وفتی موتور روشن است این اعمال همه سیلندر ها تکرار می شوند
تعداد صفحه: 50
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
چکیده
مقدمه
کمبینایی:
تعریف نابینایی:
متداول ترین تعریف نابینایی
علل نابینایی
کاتاراکت
تراخم
جذام
اونکوسرکیازیس
گزروفتالمی
سایر علل نابینایی
توانبخشی نابینایان
بریل Braille
وسایل الکترونیکی برای نابینایان
شیوع نابینایی در جهان
برنامه سازمان بهداشت جهانی برای پیشگیری از نابینایی
آثار روانی مبتلایان به اختلالات بینایی عواملی که در چگونگی توانایی و سازگاری نابینایان موثر است: 1- سن وقوع نابینایی: وقوع نابینایی در دوران بلوغ 2- چگونگی وقوع نابینایی: 3 -عوامل و چگونگی عارضه بینایی : حضور دانش آموزان نیمه بینا در کلاس های عادی و توجه معلمان به آن ها نکاتی درمورد برخورد با افراد نابینا نکاتی چند در آموزش و پرورش کودکان و دانش آموزان نابینا و نیمه بینا
1- توجه کامل به تفاوت های فردی در کلاس و آموزش انفرادی :
2- تدارک اشیا» و وسایل ملموس در برنامه های آموزشی:
3- توجه به کلیت و جامعیت برنامه های آموزشی :
4- ایجاد محرک ها و انگیزه های فوق العاده :
آموزش کودکان مبتلا به اختلالات بینایی
4- نوع آموزش برای نابینایان در نظر گرفته شده است:
1- بریل :
2- استفاده از بینایی موجود:
3- آموزش گوش دادن :
4- آموزش فعالیت و زندگی مستقل:
روس انتونی پنج مداخله آموزشی را برای دانش آموزان نیمه بینا و نابینا که منجر به یادگیری مهارت های شناختی و فراشناختی و افزایش عملکرد تحصیلی آن ها می شود شناسایی کرد. این مداخله ها شامل موارد زیر است.:
1- تلاش برای افزایش خود پنداره مثبت و انگیزه در این گروه:
2- آموزش راهبردهای یادگیری :
3- استفاده از نظریه طرح واره ها برای یادگیری مطالب:
4- ترکیب تکنیک های رفتاری با روش های خود آموزشی:
5 فراهم کردن فرصت هایی برای اکتساب و نهادینه کردن و تعمیم مهارت یادگیری
برنامه آموزش خود نظم بخشی که شامل 6 بخش است و از کارهای دمبورایتون و مدل زیمرمن گرفته شده است :
1- آموزش انگیزه :
2- آموزش روش های یادگیری:
3- آموزش خود بازبینی:
4-آموزش مدیریت زمان:
5- آموزش مدیریت مکان:
6- آموزش کمک طلبی :
4-آموزش مهارتهای اجتماعی به نابینایان : تکنیک های آموزش مهارت های اجتماعی به دانش آموزان نابینا
منابع
چکیده
کودک نابینا قادر است یاد بگیرد که چگونه بنویسد و چگونه بخواند و چگونه کار کند و چگونه دارای یک زندگی خودکفا و مستقل گردد و اساسی ترین برنامه آموزش کودک نابینا تحرک و جهت یابی است کودک نابینا و نیمه بینا به دلیل مشخصه ای خاص بینایی با سهولت قابل شناسایی و تشخیص است نگاههای مختلفی از سوی همسالان و والدین و مربیان متوجه کودک نابینا است گاهی همراه با تأسف و دلسوزی و گاهی با دنیایی اندیشه و تفکر بعضی کودک نابینا را اصلاً کودک نمی بینند بلکه همه وجود او را در حلقه چشم تصور نموده و آن را نیز خاموش و مسدود می بینند در واقع خیلی وقت ما وقتی برخوردی با یک انسان نابینا پیدا می کنید در تعریف و توضیح برخورد خود به خانواده و فرد دیگری به طور ناخودآگاه همه ی ابعاد وجودی آن برادر یا خواهر نابینا را فراموش نمود و خیلی ساده می گوییک یک کور بود و آری خیلی زود خویشتن خویش را فراموش می نماییم و خیال می کنیم وقتی به دنیا آمدیم در مقابل آیینه ای نشستیم و بر صورت خود یک جفت چشم آنچنانی ترسیم نمودیم بی خبر از آنکه کودک نابینا نز مانند ما اراده ای در داشتن و یا نداشتن حس بینایی نداشته است کودک نابینا علی رغم داشتن نقص بینایی قادر است یاد بگیرد که چگونه بنویسد و چگونه بخواند و چگونه کار کند و دارای یک زندگی خودکفا و مستقل گردد او می خواهد و می تواند بدون ترحم و کمک دیگران زندگی عادی داشته باشد.
کلید واژه: نابینایی ، کودکان، معلولیت بینایی
مقدمه
از دست دادن بینایی یکی از جدیترین بدبیاری هایی است که در زندگی یک فرد روی میدهد. امروزه در دنیا ۱۸۰ میلیون نفر معلول بینایی وجود دارد که از این تعداد حدود ۴۵ میلیون نفر نابینا هستند. (بنابه تعریف، پیادهروی برایشان بدون کمک میسر نیست). و نیازمند حمایت اجتماعی میباشند.
از دست دادن بینایی سبب رنج فراوان برای فرد مبتلا و خانواده او میشود و علاوه بر از دست دادن اعتماد به نفس و تواناییکاری پیامدهای جدی اجتماعی و اقتصادی نیز برای کشورها بخصوص کشورهای در حال توسعه بدنبال دارد.
جنبههای اجتماعی و اقتصادی نابینایی و معلولیت بینایی: اطلاعات دقیقی از هزینههای اجتماعی و اقتصادی نابینایی و معلولیت بینایی در دسترس نیست. بعلاوه این هزینهها از کشوری به کشور دیگر بعلل میزان شیوع و علل مربوطه بسیار متفاوت است اما در هر کشوری این هزینهها اثر قابل توجهی بر اقتصاد ملی دارد.
در سال ۱۹۹۰ هزینههای مربوط به نابینایی در بودجه آمریکا حدود ۱/۴ میلیارد دلار برآورد شد و نیز تخمین زده شد که در صورت پیشگیری از نابینایی قابل اجتناب، یک میلیارد دلار در بودجه صرفهجویی خواهد شد.
جنبههای اقتصادی نابینایی و معلولیت بینایی فقط یک طرف قضیه است. فرد نابینا و خانواده او با محدودیتهای مهم اجتماعی روبرو میشوند. معلولیت بینایی بطور مستقیم و غیرمستقیم فعالیتهای مختلف زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار میدهد. کودکان نابینا با چالشهای مربوط به رشد رودررو هستند و برای بزرگسالان معلول بینایی فرصتهای شغلی محدود میباشد و معلولیت بینایی در بسیاری از اجتماعات موجب کاهش اعتماد به نفس میشود.
این پیامدهای فیزیکی و بخصوص فیزیولوژیکی نابینایی و معلولیت بینایی با معیار پول قابل سنجش نیست. این پیامدها از کیفیت زندگی فرد مبتلا و خانواده او میکاهند. افراد نابینا در مقایسه با افراد سالم از تحصیلات کمتری برخوردارند، فقیرترند و حتی در بعضی از ملیتها (مثل آفریقا) گزارش شده است که افراد نابینا عمر کوتاهتری دارند.
۹۰% نابینایان جهان در کشورهای در حال توسعه (در حقیقت حدود ۶۰% در پایین صحرای آفریقا چین و هند) زندگی میکنند. تقریباً ۵۰% نابینایان جهان از کاتاراکت رنج میبرند و قسمت اعظم ۵۰% بعدی ناشی از گلوکوم، تراخم، انکوسرکا(کوری رودخانه) و انواع مختلف نابینایی دوران کودکی میباشند. علیرغم نیم قرن تلاش برنامهریزی شده برای کنترل تراخم میزان نابینایان جهان بعلت ازدیاد جمعیت و پیرشدن آن افزایش یافته است. اگر تدابیر لازم برای کنترل این میزان بکار گرفته نشود، تعداد نابینایان جهان تا سال ۲۰۲۰ دو برابر خواهد شد و کشورهای در حال توسعه بیشترین فشار را از این بابت، متحمل خواهند شد.
طبق برآورد سازمان بهداشت جهانی WHO نزدیک ۸۰% موارد نابینایی با بکارگیری دانش و تکنولوژی موجود، قابل اجتناب (پیشگیری و درمان) میباشند. برنامه پیشگیری از نابینایی PBL (Programme for prevention of Blindness) توسط سازمان بهداشت جهانی براساس متدولوژی ارزیابی از دست دادن بینایی و علل آن تنظیم شده است.
در این برنامه از تعاریف بازنگری دهم طبقهبندی جهانی بیماریها و مشکلات وابسته سلامتی
ICD-10(International Statistiacal classification of diseases) استفاده شده است.
نابینایی: طبق تعریف فردی که حدت بینایی وی کمتر از (۳/۶۰;۰٫۰۵)۲۰/۴۰۰ باشد یا میدان بینایی در چشم با دید بهتر با بهترین اصلاح ممکنه با حدت بینایی فوق همخوانی داشته باشد، نابینا میباشد.(۳,۴,۵ in ICD-10) چنین فردی بدون کمک پیادهروی برایش میسر نیست.
کمبینایی:
طبق تعریف فردی که حدت بینایی وی کمتر از (۶/۱۸;۰٫۳)۲۰/۷۰ و بیشتر و یا مساوی با ۲۰/۴۰۰ باشد، کمبینا میباشد.
عمدهترین علل جهانی نابینایی قابل اجتناب و آسیبهای جدی بینایی، کاتاراکت، گلوکوم و تراخم میباشد.
کاتاراکت علت تقریباً ۲/۱۹ میلیون مورد نابینایی در جهان شناخته شده است (۴۳%) و در بیشتر کشورهای افریقایی و آسیایی علت بیش از نیمی از کل نابیناییها میباشد.
کاتاراکت در اثر تغییر شفافیت طبیعی عدسی چشم رخ میدهد. وقتی عدسی کدر میشود، از عبور نور به چشم جلوگیری میکند، این مسئله سبب از دست دادن تدریجی بینایی و نهایتاً نابینایی میشود.
کاتاراکت علل متفاوتی دارد: کاتاراکت مادرزادی، کاتاراکت ناشی از حوادث (ترومای چشمی) و کاتاراکت سنی که بیشترین مورد میباشد. بیشتر افراد مبتلا به کاتاراکت بالای ۵۰ سال دارند، بعبارتی هرچه جامعه پیرتر میشود، بیشتر مردم دچار کاتاراکت شده و تعداد نابینایان افزایش مییابد. تا سال ۲۰۲۰ تعداد افراد بالای ۶۰ سال به ۲/۱ میلیارد نفر بالغ خواهد شد که ۴/۳ آنها در کشورهای در حال توسعه خواهند بود.
چنانچه میدانیم فعلاً علت کاتاراکت سنی، بخوبی شناخته نشده و بنابراین پیشگیری از آن ممکن نمیباشد. اما به نظر میرسد که پیشگیری ا زتابش زیاده از حد اشعه ماوراء بنفش (UV) میتواند به پیشگیری از حداقل یک نوع از کاتاراکت کمک کند.
معمولاً کاتاراکت سنی با یک عمل جراحی ساده برداشتن عدسی کدر قابل درمان است که این عمل جراحی در کشورهای در حال توسعه به طور فزایندهای همزمان با جاگذاری لنز داخل چشمی صورت میگیرد.
گلوکوم دومین علت عمده نابینایی در جهان شناخته شده است و مسئول ۶٫۷ میلیون مورد نابینایی در جهان میباشد. (۱۵%) طبق برآورد سازمان بهداشت جهانی کل افراد مشکوک به گلوکوم ۱۰۵ میلیون نفر میباشند که بیش از ۸۰% آنها در کشورهای در حال توسعه زندگی میکنند.
علایم اولیه گلوکوم بجز در موارد افزایش ناگهانی فشار داخل چشم (گلوکوم حاد) که با درد و تاری دید همراه است، برای افراد قابل توجه نمیباشد. بنابراین افراد بالای ۴۰ سال خصوصاً آنهایی که سابقه خانوادگی گلوکوم دارند، باید مرتباً تحت معاینات چشمی قرار گیرند. هرچند که گلوکوم قابل پیشگیری نیست ولی از دست دادن بینایی با تشخیص و درمان به موقع قابل پیشگیری میباشد.