تعداد صفحه: 25
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
ستون
روش اجرای ستون
گام نخست- آماده سازی ریشه ها
گام دوم- آرماتور بندی ستون
گام سوم- استقرار سبد آرماتور
گام چهارم- قالب بندی
گام پنجم- بتن ریزی
تیر ، سقف ، پله
روش اجرای همزمان تیر ، سقف ، پله
گام نخست – شمع بندی و قالب بندی
گام دوم – آرماتور بندی
گام سوم – بتن ریزی
دیوار برشی
ریشه
حداقل پوشش محافظ بتنی روی میلگرد
شرایط محیطی مندرج در جدول فوق به شرح زیر است:
برداشتن پایههای اطمینان
تعداد صفحه: 25
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
ستون
روش اجرای ستون
گام نخست- آماده سازی ریشه ها
گام دوم- آرماتور بندی ستون
گام سوم- استقرار سبد آرماتور
گام چهارم- قالب بندی
گام پنجم- بتن ریزی
تیر ، سقف ، پله
روش اجرای همزمان تیر ، سقف ، پله
گام نخست – شمع بندی و قالب بندی
گام دوم – آرماتور بندی
گام سوم – بتن ریزی
دیوار برشی
ریشه
حداقل پوشش محافظ بتنی روی میلگرد
شرایط محیطی مندرج در جدول فوق به شرح زیر است:
برداشتن پایههای اطمینان
تعداد صفحه: 13
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
مشخصه های اولیه اختلال در یادگیری:
تشخیص اختلال در یادگیری:
نکاتی که والدین باید بدانند و رعایت کنند:
اختلال در یادگیری دانش آموزان
▪ اختلالات گفتاری و شنوایی
▪ اختلالات خواندن
▪ اختلالات نوشتن
اختلال در یادگیری خواندن و نوشتن
کودک به دلایل متعددی ممکن است نتواند در مدرسه یادگیری خوبی داشته باشد. واژه اختلال در یادگیری به معنای عقب افتادگی ذهنی یا اختلالات عاطفی نیست. آمار نشان داده است که 8 مورد از هر 10 کودکی که ناتوانی در یادگیری دارند پسر هستند.
مشخصه های اولیه اختلال در یادگیری:
کودکانی که ناتوانی در یادگیری دارند از مشخصات زیر برخورد دارند: مشکل در صحبت کردن، خواندن، نوشتن، محاسبه، مشکل در تمرکز حواس و توجه به مطالب، گیج شدن در مورد زمان وفضا، رفتار تحریک پذیرانه، مشکل در یادآوری، هماهنگی فیزیکی ضعیف، مشل در سازماندهی برای انجام یک منظور و مشکل در دوست شدن با افراد.
تشخیص اختلال در یادگیری:
اختلال در یادگیری اغلب معلولیتی مخفی و پنهان است. بنابراین اگر فکر می کنید کودکتان دچار این مشکل است او را نزدیک روانشناس ببرید تا مورد ارزیابی قرار گیرد. زیرا تشخیص زودهنگام و رسیدن به موقع به کودک تأثیر شگفت انگیزی در نتیجه کار دارد.
تعداد صفحه: 14
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
مقدمه
تعاریف اختلالات یادگیری :
انواع ناتوانی های یادگیری :
چه عواملی باعث بروز اختلالات یادگیری هستند ؟
الف) عوامل آموزشی
ب) عوامل محیطی
تغذیه بهداشت سلامتی
تحریک حسی
تحریک زبانی
رشد اجتماعی و عاطفی
ج) عوامل روانی
د- عوامل فیزیولوژیکی
ز - عوامل بیوشیمیایی
و- عوامل پیش ، هنگام و بعد از تولد
ژ- تاخیر رشد
چ- نقص جزیی در کار مغز
اختلالات یادگیری چگونه تشخیص داده می شود ؟
مراحل ارزیابی و تشخیص در مراکز آموزشی مشکلات ویژه یادگیری شامل:
1- پیشینه کاوی و مصاحبه
2- مشاهدات بالینی
3- آزمون های رسمی
الف : آزمون روانی شناختی و کسلر :
ب : آزمونهای بینایی
ج : آزمونهای شنوایی وپمن
د: آزمون های پیشرفت تحصیلی
ه : آزمون رشد حرکتی لینکلن- اوزرتسکی
ی : آزمون برتری طرفی
* آیا شخص دارای اختلالات بعد از توان بخشی و آموزش به حالت اول بر
می گردد ؟
منابع :
مقدمه
مدتها طولانی دانش آموزانی را که در یادگیری یک یا چند درس مشکلات جدی داشتند با اصطلاحات معلول ادراکی ، آسیب دیده مغزی و آسیب دیده عصبی معرفی می کردند . با توجه به یافته های جدید در مورد یادگیری ، در سال 1963 جمعی از متخصصین اصطلاح ، ناتوانیهای یادگیری را جایگزین اصطلاحات قبل کردند از آنجا که واژه ناتوانی اصطلاحات دیگری مثل ناتوانی جسمی یا ناتوانی ذهنی را تداعی می کند ، یعنی ناتوانیهای که تبدیل به توانایی کامل نمی شوند ، اصطلاحی مایوس کننده می نماید و به نظر می رسد اگر اصطلاح اختلالات در یادگیری و ( یا به نظر نگارندگان مشکلات یادگیری ) به کار گرفته شود، مناسب تر باشد . ( تبریزی – 1380 – ص 9 ) .
به بسیاری از اینگونه دانش آموزان متاسفانه برچسب کودن ، کم ذهن ،عقب مانده و امثال آن زده می شود که هیچکدام صحیح نیستند و با قاطعیت می توان گفت که اگر این مشکلات به موقع و به جا تشخیص داده شوند قابل درمان است ؛ افرادی چون آلبرت انشتین نابغه ریاضی ، توماس ادیسون مخترع و مبتکر و نابغه آمریکایی – اگوست رودین مجسمه ساز بزرگ فرانسه ، لئوناردو داوینچی و بتهون همگی دچار اختلالات یادگیری بودند.
از سال 1373 از سوی وزارت آموزش و پرورش مراکز آموزشی و توانبخشی دانش آموزان دچار مشکلات ویژه یادگیری ایجاد گشت و در آن اینگونه دانش آموزان در کنار تحصیل در مدارس عادی برای رفع مشکلات خاص یادگیری از خدمات ویژه پاره وقت بهره مند می شوند .
در استان مازندران نیز مرکز مشکلات ویژه یادگیری فعالیت خود را از سال 1373 آغاز کرده و در حال حاضر فعالیت هایی را در جهت حل مشکلات این گونه دانش آموزان انجام می دهد .
در سال جاری مراکز مشکلات ویژه یادگیری در استان افزایش پیدا کرده ، اما به نظر می رسد در کنار افزایش مراکز نیاز است نگرش معلمان مدارس عادی نیز به تبع آن نسبت به این مقوله توسعه یابد .در این راستا بر آن شدیم که جزوه ای را به مدارس ابتدائی استان ارسال کنیم .
تعاریف اختلالات یادگیری :
از دهه ی 1960 کودکان مبتلا به ناتوانی های یادگیری توجه مطالعات روانی و آموزشی بوده اند و در واقع شاخه جدیدی است که به آموزش و پرورش ویژه افزوده شد .
هر چند که ناتوانی های یادگیری یک قلمرو نسبتا جدیدی است لکن رشد مفهوم آن ظاهرا سریع بوده به طوریکه از طریق آمیختگی پیشه های متعدد به صورت یک پیشه گسترده میان رشته ای جلوه گر شده است . در کوشش های مکرری که برای تعیین جمعیت کودکان ناتوان در یادگیری به عمل آورده ابعاد مختلف مساله مورد توجه قرار گرفته است و هر گروهی بر اساس دیدگاه خود و با شیوه متفاوتی مساله را بررسی و تعریفی از آن به دست داده است .
در سال 1968 یک تعریف به وسیله کمیته مشورت ملی در مورد کودکان ناتوان در گزارش سالیانه آنها به کنگره به عمل آمد " کودکان ناتوان در یادگیری در یک یا چند فراگرد اساسی روانی در ارتباط با فهمیدن یا کاربرد زبان شفاهی یا کتبی ناتوانی نشان می دهند تظاهرات این ناتوانی ممکن است به صورت اختلال درگوش دادن ، فکر کردن ، سخن گفتن ، خواندن ، نوشتن هجی کردن یا حساب باشد .
این اختلالات را نتیجه شرایطی دانسته اند که شامل نقائص ادراکی ، ضایعه مغزی ، اختلال جزیی در کارکرد مغز ، نارساخوانی ، اختلال گویایی و غیره است ناتوانی یادگیری این کودکان از نوع مشکلاتی نیست که بدایتا مربوط به بینایی ، شنوایی ، یا نقائص حرکتی ، عقب ماندگی ذهنی پریشانی عاطفی و یا کمبود امکانات محیطی باشد . ( فریار – رخشان ، 1367 ، صــ 24 تا 26 ) .
ناتوانی یادگیری در اندام ظاهری کودک آشکار نیست کودک مبتلا به این وضع می تواند دارای بدنی قدرتمند ، چشمانی قوی ، گوشهای تیز و هوش بهنجار باشد ، در عین حال ، چنین کودکی در عملکرد ناتوان است . نارسایی او به همان اندازه واقعی است که ناتوانی پای فلج .
چه کسانی دارای اختلالات یادگیری هستند ؟
افراد مبتلا به ناتوانی های یادگیری در تمام سطوح و در تمام پایه های کلاسی از آمادگی تا دانشگاه وجود دارند امتیاز آن عده از کودکانی که در سطوح دبستانی درس می خوانند اصولا این است که تاکید و علاقه به شناسایی و درمان این گونه کودکان در این دوره بیشتر است بنابراین در آینده از شمار مبتلایان به این ناتوانی در سطوح بالاتر آموزشی کاسته خواهد شد
(والاس – مک لافلین ،مترجم منشی طوسی ، 1373 ) .
تعداد صفحه: 20
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
مقدمه
چرا اسلام به دانش اندوزی همراه با پارسایی تاکید مینماید ؟
موانع دست یابی به علم حقیقی
1- پیروی از حدس و گمان
2- تقلید کورکورانه
3- شتاب زدگی
4- تمایلات نفسانی
چرا اسلام تقلید کورکورانه از بزرگان جامعه را عامل گمراهی میداند ؟
منظور از انگیزه الاهی ( اخلاص ) داشتن در آداب آموختن چیست ؟
دو معیار برای ارزش گذاری کاراخلاقی و ارزشمند در زمینه آداب آموختن چیست ؟
منظور از نیت بعنوان یک ارزش اخلاقی چیست ؟
ارتباط نیت با خداوند درجات و مراتب مختلفی دارد آنها را نام ببرید( مراتب رضایت الاهی )
نشانه ی نیت الهی داشتن در تحصیل علم چیست ؟
مرتبهی علم از نظر عقل:
فضیلت علم از قرآن:
صفات کلی علما در قرآن:
ایمان
توحید
بکاء برای خداوند متعال
خشوع
خشیت
وظایف مشترک استاد و دانشجو نسبت به علم
1ـ خلوص نیت و داشتن انگیزه الهی:
2_ رعایت اخلاق اسلامی و داشتن تهذیب نفس:
3ـ داشتن تعهد نسبت به مملکت و عدم الگوپذیری از شرق و غرب:
4_عملی کردن آموخته ها:
5ـ تقویت توان علمی، آموزشی و پژوهشی خود و مطالعه مستمر:
6ـخودداری ازجدال وستیزه جویی دربحث:
۷ـ آگاهی از مسائل روز و دخالت در امور اجتماعی وسیاسی:
8ـانعطاف و تسلیم بودن در برابر حق:
9ـاحساس مسئولیت در قبال محیط و نظام آموزشی
وظایف دانشجو در قبال استاد:
وظایف استاد نسبت به دانشجو
مقدمه
اهمیت آن به حدی است که :
1-نخستین آیاتی که بر پیامبر نازل شد بهترین دلیل بر جایگاه ویژه تعلیم و تعلم در اسلام است
2- علم آموزی واجب عمومی بوده و بر هرمسلمانی واجب گردیده است
3- ضرورت یادگیری علم ضرورتی مطلق است یعنی نه قید مکانی و زمانی دارد و نه محدودیتی دیگر
چرا اسلام به دانش اندوزی همراه با پارسایی تاکید مینماید ؟
زیرا پارسایی و تقوا سبب میشود فطرت انسان به پاکی و زلالی نخستین خود بازگردد تا فراگیری و پذیرش حقایق برای او بیشتر و تسهیل تر شود و به آسانی بتواند بدون دخالت هواهای نفسانی حقایق را پذیرفته و به دانش های سودمند و اندیشه های درست دست یابد و دیگر اینکه تفکر آدمی را از بند اسارت شیطان درونی و بیرونی آزاد نماید.
موانع دست یابی به علم حقیقی یا ( لغزشهای اخلاقی علم آموزی و خردورزی ) را نام ببرید.
1- پیروی از حدس و گمان
2- تقلید کورکورانه
3- شتاب زدگی
4- تمایلات نفسانی
چرا اسلام تقلید کورکورانه از بزرگان جامعه را عامل گمراهی میداند ؟
چون اسلام یکایک انسان ها را دارای شخصیتی مستقل دانسته « فرد را مسئول « میشناسد وهرگونه دنباله روی و تقلید کورکورانه از بز رگان جامعه را عامل گمراهی میشمارد
منظور از انگیزه الاهی ( اخلاص ) داشتن در آداب آموختن چیست ؟
یعنی برای آموختن و انجام آن میبایست نیت خوب داشته باشیم زیرا نیت و انگیزه تحصیل بیش از خود عمل اهمیت دارد و ماهیت هر عمل با توجه به نیتی که فرد در انجام آن داشته است مشخص میگردد
دو معیار برای ارزش گذاری کاراخلاقی و ارزشمند در زمینه آداب آموختن چیست ؟
1- حسن فعلی : یعنی خوب بودن کار
2- حسن فاعلی : یعنی نیت خوب داشتن در انجام آن ( صرفا" برای رضایت خداوند انجام گرفته باشد )
ارتباط نیت با خداوند درجات و مراتب مختلفی دارد آنها را نام ببرید( مراتب رضایت الاهی )
1- برخی به نیت بهره مندی از نعمت های الاهی و دخول در بهشت کارهای خود را انجام میدهند
2- هدف برخی دیگر در انجام کارهای خود ، رهایی از عذاب الاهی و ترس از جهنم است
3- برخی در انجام کارهایشان صرفا" رضایت و خشنودی خداوند را در نظر میگیرند نه چیز دیگررا
تعداد صفحه: 31
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
مقدمه
نقش انگیزش در یادگیری
تعریف انگیزش
نظریههای انگیزش در یادگیری
رویکرد رفتارینگر به انگیزش
نظریه انسانینگر به انگیزش
انگیزش به صورت سلسه مراتبی از نیازها
رویکرد شناختی به انگیزش
انگیزش پیشرفت
نظریه برانگیختگی
نظریه نسبتدادن
رویکرد اجتماعی
راهکارهای مقابله با مشکل کمبود انگیزش یادگیری
عوامل بنیادی مؤثر بر انگیزه
فرهنگ
خانواده
معلم
الگودهی معلم
علاقهمندی معلم
گرمی و همحسی
انتظارات معلم
یادگیرنده
ویژگی دانشآموزان با انگیزه
جوّ کلاسی
متغیرهای آموزشی
تمرکز مقدماتی
شخصی کردن
توجه به اصل انگیزش در سیرة معصومان(ع)
آگاهیبخشیدن درباره جهل
تشویق به علمآموزی
تشویق و ترغیب دانشپژوهان
راهکارهای ایجاد انگیزش در دانشآموزان
پی نوشت ها
منابع
مقدمه
چه عاملی دانشآموز را وادار به یادگیری میکند؟ چرا دانشآموزان با توانایی و استعداد یادگیری بسیار شبیه به هم، پیشرفت تحصیلی بسیار متفاوتی دارند؟ چرا بسیاری از دانشآموزان با وجود توانایی و ظرفیت یادگیری، ترک تحصیل میکنند؟ چرا برخی از معلمان پس از مدتی از حرفه خود احساس نارضایی میکنند؟
دربارة یادگیری شرایط بسیاری مطرح شده است. برخی از آنها، که بیشتر مورد توجه هستند، عبارتند از: شخصیت و تواناییهای دانشآموز، آمادگی، انگیزه، تجارب گذشته، موقعیت و محیط یادگیری، روش تدریس معلم، رفتارهای آموزگار، تأثیر تمرین و تکرار، خصوصیات تکالیف خاص یادگیری، مشوقها و... انگیزش میان همة عوامل مؤثر بر یادگیری، اهمیت بیشتری دارد تا آنجا که گفته شده است، سه عامل مهم در یادگیری عبارتند از: 1. انگیزش؛ 2. انگیزش؛ 3. انگیزش.
نقش انگیزش در یادگیری
بسیاری از معلمان ویژگیهای دانشآموزان خوب را در خصوصیاتی نظیر سختکوشی، همکاری و علاقهمندی میدانند و بعضی از آنان این ویژگیها را به داشتن انگیزش دانشآموز منحصر میکنند. بسیاری از معلمان از دانشآموزان سختکوشی صحبت میکنند که ترم تحصیلی را آهسته، ولی پیوسته به پایان میرسانند.[122]
پژوهشها نیز نشان داده است که، انگیزش دانشآموزان در یادگیری اهمیت مطلوبتری در مقایسه با هوش دارد. همچنین دربارة تأثیر انگیزش بر یادگیری، پژوهشها نشان میدهد که انگیزش قوی به یادگیری استوار، و انگیزش کم به یادگیری کم میانجامد.[123] در واقع انگیزش، موتور محرک تلاش و فعالیت برای یادگیری است و میزان یادگیری دانشآموزان را به حداکثر میرساند.
دانشآموز بیانگیزه نه تنها رغبتی به درس خواندن و یادگیری نشان نمیدهد، بلکه با بیتفاوتی و بیتوجهی خود چه بسا برای کارکردن دانشآموزان دیگر در کلاس نیز مزاحمت ایجاد میکند. در این مورد، ضربالمثلی انگلیسی وجود دارد که میگوید: شما میتوانید اسبی را که تشنه است تا کنار آب بکشانید، اما نمیتوانید به نوشیدن آب وادارش کنید. مسئله انگیزش در دانشآموزان نیز همین گونه است؛[124] یعنی ما باید دانشآموز را تشنه یادگیری کنیم؛ زیرا با این کار خود او به دنبال یادگیری خواهد رفت.
به این نکته باید توجه داشت که هرچند انگیزه در امر آموزش نقش مهمی دارد، این گونه نیست که بدون انگیزه نتوان در فرد یادگیری ایجاد کرد.
در این زمینه آزوبل مینویسد: بین انگیزش و یادگیری رابطة دوسویه است، نه یک سویه؛ لزومی ندارد که فعالیتهای یادگیری را به تعویق اندازیم تا اینکه علایق و انگیزهها رشد یابند. اغلب بهترین راه برای آموزش به دانشآموز بدون انگیزش این است که، حالت انگیزشی او به طور موقت نادیده گرفته شود و تا آنجا که ممکن است، به طور مؤثر به او آموزش داده شود.
با توجه به اهمیت بحث انگیزش در یادگیری در این مقاله میکوشیم با تعریف آن، به طرح نظریههای موجود در این حوزه بپردازیم و برخی از راهکارهای ایجاد انگیزه در یادگیری مبتنی بر این نظریهها را اشاره خواهیم کرد.
تعریف انگیزش
«انگیزش» اسم مصدر از «انگیزیدن» بوده و در لغت به معنای «تحریک»، «ترغیب»، «تحریض» و «هیجان» آمده است. در تعریف انگیزش آمده است:
واژه انگیزش در انگلیسی از کلمه لاتین Mover گرفته شده است. این اصطلاح همان گونه که از معنای رایج آن برمیآید، به علت و چرایی رفتار اشاره دارد.
انگیزش را میتوان عامل نیرو دهنده، هدایت کننده و نگهدارنده رفتارتعریف کرد. به زبان ساده، انگیزش چیزی است که فرد را به پیش رفتن وا میدارد؛ در حال پیش رفتن نگه میدارد و تعیین میکند که به کجا باید رفت.
روانشناسان، انگیزش را عامل درونی میدانند[130] که رفتار شخص را تحریک میکند و در جهت معیّن سوق میدهد و آن را هماهنگ میسازد. این نکته نیز مورد اتفاق است که انگیزه، سازهای است که به طور مستقیم قابل مشاهده و اندازهگیری نیست، ولی وجود آن از رفتار شخص استنباط میشود.
اصطلاح انگیزه، اغلب با انگیزش مترادف به کار میرود. با این حال،میتوان انگیزه را حالت مشخصی که سبب ایجاد رفتاری معیّن میشود،
تعریف کرد. به دیگر سخن، انگیزه اصطلاحی دقیقتر از انگیزش است. انگیزش عمل کلی مولد رفتار به شمار میرود، اما انگیزه حالت اختصاصی رفتارخاص است.
نظریههای انگیزش در یادگیری
چون انگیزش نیز مانند بسیاری از مفاهیم روانشناسی، مفهومی انتزاعی است، طبیعی است که صاحبنظران در مورد اهمیت و انواع آن اتفاق نظر نداشته باشند؛ به همین دلیل، نظریههای معروف روانشناسی، یعنی نظریه رفتاری، نظریه شناختی، نظریه انسانگرایی رویکرد اجتماعی، هر یک درباره انگیزش توجیههای متفاوتی ارائه کردهاند. در اینجا، به اظهار نظرهای این سه نظریه درباره انگیزش اشاره میکنیم:
رویکرد رفتارینگر به انگیزش
رفتارگراها کوشیدهاند بدون سازة فرضی، ارتباط سببی و کارکرد بین عوامل عینی مشاهده شده (محرک و پاسخ) را مشخص کنند. بعدها این فرضیه ارائه شد که بین محرک و پاسخ یک متغیر فرضی رابط یا متغیر ارگانیزمی وجود دارد.
رفتارگرایان در توجیه خود از انگیزش آن را حاصل عوامل بیرونی میدانند.به همین دلیل از انگیزش بیرونی سخن گفتهاند. انگیزش بیرونی به انگیزشی اطلاق میشود که حاصل عواملی بیرون از خود یادگیرنده است. چشمانداز رفتاری بر پاداش و تنبیههای بیرونی به صورت کلید تعیین انگیزش دانشآموز، تأکید میکند.
مشوقها، محرکها یا رویدادهای مثبت یا منفی هستند که میتوانند رفتار دانشآموز را برانگیزند. مدافعان استفاده از مشوقها تأکید میکنند که آنها علاقه یا هیجان را به کلاس میافزایند و توجه را به رفتار مناسب معطوف میکنند و از رفتار نامناسب باز میدارند. این مشوقها در کلاس درس میتواند نمرههای عددی، رتبهای، دادن جوایز و پیشرفت یا اجازه برای انجام فعالیتی خاص باشد.
چنانکه میدانیم، رفتاری که تقویت شود احتمال تکرار آن افزایش مییابد. تحسین معلم، چهره بشاش او و نمرههای خوبی که به کارهای مورد قبول شاگردان میدهد، همگی پاداشهایی هستند که احتمال افزایش آن رفتار یعنی ارائه کار قابل قبول را فراهم میکنند.[133] از آنچه گفته شد، به دست میآید که اثربخشبودن رویکرد رفتاری به انگیزش قوی، به تقویت کنندهای مؤثر وابستگی دارد.
تعداد صفحه: 45
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
تعریف علم رجال
تاریخچه و سیر اجمالی این علم تا دوره شیخ و نجاشی
آغاز و انگیزه تدوین هر یک از رشته های علم رجال
اختیار الرجال و الفهرست
اختیار الرجال یا تلخیص رجال کشی
مشخصات کتاب
انتساب کتاب به شیخ طوسی
نام اصل کتاب کشی
نحوه انتخاب و تلخیص شیخ
کتابهایی که بر محور اختیار الرجال نگارش یافته است
آیا انتخاب دیگری از رجال کشی انجام گرفته است
الفهرست
مشخصات کتاب
وضع و ترتیب کتاب
چگونگی نسخه های فهرست
چگونگی نسخه های چاپی
اعتبار فهرست و انتقاد بر آن
کتابهایی که بر محور الفهرست نوشته شده است
پی نوشتها:
تعریف علم رجال
نخست این نکته را باید خاطر نشان ساخت که منظور از«فن رجال »در این گفتار،علم رجال به معنای عام است که آن را می توان چنین تعریف کرد:«دانش شناسایی گروهی از مردم که در جهت خاصی مشترکند و اطلاع از احوال یا انساب یا تالیفات یا برخی دیگر از خصوصیات ایشان.»بنابراین تعریف علم رجال به معنای خاص،فهرست،تراجم،انساب،و مشیخه را شامل می شود.چون در اصطلاح خاص،«علم رجال »آن است که در شناسایی راویان حدیث،از لحاظ نام یا اوصافی که در قبول یا رد گفته و روایت آنان دخالت دارد،بحث می کند.فهرست مجموعه ای است که در آن نام مؤلفان و مصنفان گردآوری شده است،تراجم،به طور عام،شرح حال علماء یا راویان ست بدون اشاره به جهاتی که در رد و قبول روایت مؤثرند،و مشیخه نشان دهنده سلسله اساتید حدیث است.
و باز علم رجال،به معنای خاص،بر حسب انگیزه های گوناگون،به رشته ها و موضوعات محدودتری تقسیم می شود و کتابهای مربوط به آن شکلهای مختلفی می گیرد.بعضی از این کتابها به طور عام،شامل نام راویان است،بی تعرض به وثاقت یا عدم وثاقت ایشان،مانند طبقات الرجال تالیف (احتمالا) احمد بن ابی عبدالله برقی (متوفا به سال 274 یا 280) .بعضی دیگر درباره ممدوحین یا مذمومین است،مانند کتاب ابن داود قمی (متوفا به سال 368) و نیز کتاب استادش احمد بن محمد بن عمار الکوفی (متوفا به سال 1346) که از کتاب او مفصلتر است.برخی فقط درباره اصحاب یک امام است مانند کتاب ابن عقده (متوفا به سال 332 یا 333) که فقط در خصوص اصحاب امام صادق-علیه السلام-تالیف شده و مشتمل بر نام چهار هزار راوی است.و در برخی دیگر، هت خاص دیگری در نظر گرفته شده،مانند کتاب عبد العزیز بن یحیی الجلودی (متوفا به سال 332) که مشتمل است بر نام آن عده از صحابه رسول اکرم-صلی الله علیه و آله-که از علی-علیه السلام-روایت کرده اند،یا کتاب ابن زیدویه (2) در حالات زنان راوی آل ابیطالب (من روی من نساء آل ابیطالب) و کتابهای دیگری که برخی از آنها را نام خواهیم برد.
تاریخچه و سیر اجمالی این علم تا دوره شیخ و نجاشی
این علم از دیرباز،یعنی از نخستین قرنهای طلوع اسلام،مورد توجه مسلمین قرار داشته و به تدریج با افزایش نیازی که بدان احساس می شده،دامنه آن گسترش یافته است.
اگر علم رجال را به همان عمومیت که گذشت،تعریف کنیم،یعنی دایره آن را تا شرح حال نویسی (رشته تراجم) توسعه دهیم، سابقه این علم به نیمه اول قرن نخستین می رسد،زیرا در حدود سال 40 هجری (3) عبید الله بن ابی رافع،کاتب امیر المؤمنین علی-علیه-السلام-نام آن عده از اصحاب رسول اکرم-صلی الله علیه و آله-را که در جنگهای علی-علیه السلام-شرکت داشته و به همراهی آن حضرت جنگیده اند،در کتابی گرد آورد و ظاهرا وی نخستین کسی بود که در رجال،کتاب نوشت.شیخ طوسی در الفهرست از این کتاب به نام تسمیه من شهد مع امیر المؤمنین-علیه السلام-الجمل و صفین و النهروان من الصحابة-رضی الله عنهم یاد کرده و سند خود را بدان ذکر نموده است.
در قرن سوم هجری بر اثر شیوع کتب حدیث و رواج اصول و مصنفات این علم،فن رجال نیز بالتبع رونق گرفت و کتب بالنسبه زیادی در این فن تدوین و تالیف شد که برخی از آنها تاکنون موجود است و از آثار گرانبهای شیعه در این علم به شمار می رود.از آن جمله است:کتاب طبقات الرجال تالیف احمد بن ابی عبد الله برقی (4) که نسخه ناقصی از آن تاکنون باقی است و کتاب ابو محمد عبد الله بن جبلة بن حیان بن ابجر الکنانی، (متوفا به سال 219) (5) که شیخ طوسی در کتاب رجال او را از اصحاب امام کاظم شمرده و نجاشی کتب متعددی از جمله کتابی در رجال را بدو نسبت داده است.
برخی دیگر از کتب رجالی قرن سوم عبارتند از:رجال حسن بن علی بن فضال (متوفا به سال 224) که گویا در عصر نجاشی،معروف و شاید در اختیار خود او بوده است،کتاب رجال حسن بن محبوب (متوفا به سال 224) به نام معرفة رواة الاخبار (7) و این غیر از کتاب دیگر اوست در مشیخه که ابو جعفر اودی آن را به ترتیب نام رجال فصل بندی کرده است،دیگر کتاب رجال ابراهیم بن محمد بن سعید ثقفی (8) متوفا به سال 283) ،و کتاب رجال حافظ ابو محمد عبد الرحمن بن یوسف بن خراش المروزی البغدادی (9) متوفا به سال 283) .از آنچه گفتیم روشن می شود که گفته سیوطی در کتاب الاوائل که نخستین مؤلف در علم رجال،شعبة بن الحجاج-از ائمه اهل سنت و متوفا به سال 160-است، (10) به حقیقت و تحقیق مقرون نیست،چه همان طور که دانستیم،فن رجال در قرن نخستین سرآغاز گرفته و بیشتر از یک قرن پیش از شعبه کتابی در این رشته به وسیله عبید الله بن ابی رافع فراهم آمده است.
نظیر این اشتباه و بسی فاحشتر از آن،از نویسنده ارزشمند معاصر مصری،شیخ محمد ابو زهره،در کتاب مغتنم و مفیدش الامام الصادق سرزده که بی گمان ناشی از عدم تتبع کافی در مصادر و مآخذ شیعی است نه از گرایشهای فرقه ای و تعصب آمیز.وی کتاب فهرست شیخ طوسی را نخستین کتاب رجالی شیعه پنداشته و او را از این رهگذر که گشاینده راهی نو در افق فرهنگ شیعی است، مورد ستایش و تمجید فراوان قرار داده است. (11) این قضاوت،نمایشگر بی دقتی در همین کتاب فهرست نیز هست.چه،شیخ خود در مقدمه کتاب مزبور به کتابهای دیگری در این زمینه که به وسیله علمای پیشین تالیف شده اشاره می کند.به هر حال تالیف و تدوین کتب رجالی که در قرن سوم صورت نسبتا گسترده و مبسوطی یافته بود،در قرن چهارم به همان نسبت گسترده تر و متنوعتر و جامعتر گشت.
نکته ای که از بررسی بسیاری از کتابهای رجالی این قرن به دست می آید،این است که این کتابها در موضوعات محدودتر و محصورتری نگاشته شده و گویا در این قرن شیوه تخصص گرایی رواج یافته و رشته های تخصصی و موضوعات متنوع مستقلا مورد نظر خبرگان و علمای فن قرار گرفته است و این خود نشانه گسترش دامنه این علم در قرن مزبور است.
مثلا ابو العباس احمد بن محمد بن سعید معروف به ابن عقده (متوفا به سال 332 یا 333) (12) ،چنانکه یاد کردیم،کتابی مشتمل بر رجال امام صادق-علیه السلام-فراهم آورد و در آن از چهار هزار نفر تشرف یافته به صحبت و روایت آن حضرت نام برده است،و ابو الحسین احمد بن الحسین بن عبید اله غضائری دو کتاب درباره مؤلفان شیعه (که اصطلاحا به آنها فهرست اطلاق می شود) نگاشت و کتاب دیگری مشتمل بر نام راویان ضعیف و غیر موثق به نام الضعفاء نوشت (13) ،و قاضی ابو بکرمحمد بن عمر الجعانی البغدادی (متوفا به سال 355) که در حدیث و رجال سرآمد زمان خود بود، (14) کتاب بزرگی به نام الشیعة من اصحاب الحدیث و طبقاتهم در طبقات راویان شیعه تالیف کرد که شیخ نجاشی آن را سماع کرده است و کتاب دیگری در شرح طبقات اصحاب حدیث در بغداد (15) و چند کتاب دیگر در موضوعات محدود مربوط به روایان حدیث فراهم آورد. (16)
برخی دیگر از کتابهای رجالی معروف قرن چهارم بدین قرار است:
رجال ابن داود قمی (متوفا به سال 368) درباره ممدوحین و مذمومین،رجال محمد بن علی بن بابویه معروف به صدوق (متوفا به سال 381) ،فهرست حسن بن محمد بن الولید قمی،استاد صدوق و دیگر قمیین (متوفا به سال 343) ،
کتاب الطبقات ابن دول (متوفا به سال 350) ،کتاب رجال کلینی،محمد بن یعقوب،مؤلف کتاب معروف اصول کافی (متوفا به سال 328 یا 329) ،
رساله معروف ابو غالب زراری به فرزند زاده اش در تراجم راویان آل اعین و...که یک بار به سال 356 و بار دیگر پس از 11 سال یعنی در سال 367 نگارش یافته است،
و از همه معروفتر کتاب معرفة الناقلین عن الائمة الصادقین،علیهم السلام (17) است،تالیف شیخ ابی عمرو محمد بن عمر بن عبد العزیز الکشی (متوفای حدود نیمه قرن چهارم) (18) که خلاصه و منتخبی از آن به نام اختیار الرجال،در حال حاضر موجود و نسخ چاپی آن معروف و در دسترس است.
در حدود نیمه اول قرن پنجم هجری،یعنی پس از گذشتن بیش از سه قرن از تالیف نخستین کتاب رجالی،اصول اربعه رجالیه یعنی چهار کتاب معروف و مورد استناد این علم که از ترکیب و تصحیح و امتزاج کتب و مصنفات قبلی تشکیل شده بود به رشته تحریر درآمد و سرفصل تازه ای در تاریخچه این علم گشوده گشت.این چهار کتاب که خوشبختانه در طول زمان از دستبرد حوادث مصون مانده و اصل آنها تا زمان حاضر باقی است و بعضی از آنها مکرر به طبع رسیده،عبارت است از: اختیار الرجال، الفهرست، الرجال (هر سه تالیف شیخ ابو جعفر محمد بن الحسن طوسی،متوفا به سال 460) ،
و کتاب فهرست معروف به رجال نجاشی،تالیف احمد بن علی نجاشی (متوفا به سال 450) . (19) این چهار کتاب در طول قرنهای متعددی که از تالیف آنها گذشته،همواره مورد توجه و استفاده و مراجعه خبرگان این فن قرار داشته،و چنانکه به تفصیل خواهیم دید،کارهایی از قبیل ترتیب و تبویب و جمع و تفصیل براساس آنها انجام گرفته است.
این قرن را به خاطر تالیف این چهار کتاب باید سرآمد قرنهای پیشین و نقطه اوج فعالیتهای رجالی تا آن روز دانست.
تعداد صفحه: 16
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
مقدمه ای بر شجاعت امام علی (ع)
داستانی درمورد شجاعت امام علی (ع)
12 نکته در مورد شجاعت امام علی (ع)
شجاعت امام علی (ع) در روایات
شعر در مورد امام علی (ع)
داستانهایی در مورد امام علی(ع)
مقدمه ای بر شجاعت امام علی (ع)
چون به شجاعت و دلاورى آن حضرت که زبانزد همگان استبنگریم، درمىیابیم که او از سن بیستسالگى یا اندکى بیشتر در جنگها مباشرت داشته، و حال آنکه با جنگاوریى که على (ع) از خود به نمایش گزارد، نام شجاعان پیش از خود را به بوته فراموشى سپرد و نیز نام دلاوران پس از خود را از صفحه گیتى پاک کرد.خواهیم دید که على (ع) در شجاعتبر تمام مردم برترى دارد، این امر آنچنان بدیهى و روشن است که سخن گفتن و ایراد شواهد براى اثبات آن بر انسان زشت و قبیح جلوه مىکند. آنچه على در جنگ کرد، تا روز قیامتبه عنوان ضرب المثل به جاى خواهد ماند.براى اثبات شجاعت آن حضرت همین قدر کافى است که وى در هیچ میدانى از دشمن گریزان نشد و خود را در مقابل لشگریان آنان نباخت و با کسى گرم کارزار نشد، مگر آنکه او را بکشت و هرگز ضربهاى بر دشمن وارد نکرد که بخواهد دومین ضربه را نیز بر او بزند. ضربات او بس سهمناک بود.هرگز از پیش دشمنى نمىگریخت.چون به مبارزهاى فراخوانده مىشد باک نمىداشت.اینها همه از امور حیرتآورى است که جز براى پسر ابو طالب فراهم نشد.
داستانی درمورد شجاعت امام علی (ع)
قوت قلب على علیه السلام که از ایمان و یقین وى سرچشمه مىگرفت در هیچ بشرى دیده نشده است، روزى در جنگ صفین به چهره خود نقاب زده و به صورت یک فرد ناشناس در جلو صفوف شامیان مبارز میطلبید پس از آنکه گروهى از مبارزان شام را به خاک هلاکت افکند معاویه به عمرو عاص گفت: این شجاع قویدل کیست؟
عمرو گفت یا عبدالله ابن عباس است! و یا خود على است معاویه گفت چگونه میتوان تشخیص داد؟
عمرو گفت: ابن عباس مرد شجاعى است ولى در مقابل حمله عمومى سپاه به این انبوهى نمیتواند مقاومت کند تمام سپاهیان را فرمان حمله بده. که از جاى بجنبند و به این جنگجو حمله کنند اگر رو گردانید ابن عباس است و اگر ثابت و پا بر جا ماند على است زیرا على از تمام عرب اگر به مقابلهاش برخیزند رو نمیگرداند چه رسد به سپاه تو.
معاویه براى آزمایش فرمان حمله عمومى داد و تمام سپاه او به حرکت در آمد اما آن مبارز چون کوه آهنین در جاى خود ثابت و برقرار بود آنگاه فهمیدند که على علیه السلام است پیکار میکند لذا فرمان عقب نشینى دادند.
وقتى صداى على علیه السلام در میدانهاى جنگ بلند میشد دل و زهره قهرمانان آب میگردید و لرزه بر ارکان وجود آنها میافتاد. در جنگهاى جمل و صفین غالب اوقات یک تنه خود را بر سپاهیان مخالف میزد و صفوف آنها را متلاشى کرده و پراکنده میساخت.
به تصدیق دوست و دشمن على علیه السلام کرار غیر فرار و اسدالله الغالب و غالب کل غالب بود، زره آن حضرت که به منزله لباس جنگ او بود مانند پیشبندى فقط با چند حلقه در شانههاى او به هم وصل میشد و به کلى فاقد قسمت پشت بود علت این امر را از وى سؤال کردند فرمود: من هرگز پشت به دشمن نخواهم نمود در این صورت احتیاجى به پشت بند زره ندارم. سعدى گوید: مردى که در مصاف زره پیش بسته بود تا پیش دشمنان نکند پشت بر غزا در یکى از جنگها فرماندهان على علیه السلام از آن حضرت پرسیدند که اگر جنگ مغلوبه شد و صفوف ما از هم پاشیده شد ما بعدا شما را کجا پیدا کنیم خوبست قبلا نقطه الحاقى تعیین شود تا همه به آن نقطه گرد آیند. على علیه السلام فرمود شما مرا در هر کجا رها کنید من در همانجا خواهم بود و از جاى خود تکان نخواهم خورد.
تعداد صفحه: 30
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب مقدمه منابع برای تاریخنگاری زندگی علی نامها و عناوین تولد و دودمان در مکه
در مدینه
در کوفه
مقبره دیدگاهها دربارهٔ علی
همسران و فرزندان فصاحت و بلاغت ثروت و تولید
مقدمه
علی بن ابیطالب ملقب به امیرالمؤمنین در بین مسلمانان و امام علی در بین شیعیان، زاده ۱۳ رجب ۲۴ پیش از هجرت مصادف با ۱۷ مهر ۲۲ سال پیش از مبدا خورشیدی و درگذشته ۲۱ رمضان ۴۰ هجری قمری برابر ۸ بهمن ۳۹ خورشیدی است. امام اول مسلمانان شیعه و چهارمین خلیفه مسلمانان سنی مذهب است. او بین سالهای ۳۵ تا ۴۰ هجری قمری برابر با ۶۵۶ (میلادی) الی ۶۶۱ (میلادی) خلیفهٔ مسلمانان بود. وی پسرعمو، داماد و از نزدیکترین صحابی محمد (پیامبر اسلام) و از اهل بیت وی و همسر فاطمه زهرا بود. پدر او ابوطالب فرزند عبدالمطلب بن هاشم بن عبدمناف و مادرش هم فاطمه دختر اسد بن هاشم بود؛ بنابراین علی از هر دو طرف هاشمینسب است. بنابر روایات، محمد او را به برادری خود برگزید و با او پیمان برادری بست. همچنین او نخستین فردی است که فرمانبردار آیین محمد شد و به اسلام گروید.]. محمد در بازگشت از حجة الوداع عبارت «هر که من ولی او هستم، این علی ولی اوست.» را به زبان آورد؛ اما مقصود این عبارت مورد اختلاف شیعه و سنی قرار گرفت. شیعیان بر این اساس معتقد به نصب امامت و خلافت در خصوص علی شدند و اهل سنت آن را به معنای دوستی و محبت علی تفسیر میکنند.
پس از مرگ محمد و در ماجرای انتخاب جانشین او، جمعی از انصار در سقیفه بنیساعده گرد آمدند. سرانجام اهل سقیفه تصمیم بر خلافت ابوبکر گرفتند. علی بن ابیطالب در ابتدا از بیعت با ابوبکر سرباز زد؛ ولی سرانجام پس از شش ماه با ابوبکر بیعت کرد.
علی در دوران خلافت سه خلیفهٔ اول در جنگها شرکت نمیکرد و جز در انتخاب خلیفهٔ سوم فعالیت سیاسی نداشت. البته هر گاه خلفای سه گانه میخواستند، در امور دینی، قضایی و سیاسی به آنها مشورت میداد.
او پس از کشته شدن عثمان به عنوان چهارمین خلیفهٔ مسلمانان انتخاب شد. دوران خلافت او با جنگهای داخلی بین مسلمانان و شورش ایرانیان مصادف بود. او سرانجام در مسجد کوفه به ضرب شمشیر یکی از خوارج به نام ابن ملجم مرادی کشته شد.
منابع برای تاریخنگاری زندگی علی
دربارهٔ زندگانی علی، گزارشهای فراوانی در متون تاریخی آمدهاست؛ چنانکه منابع اسلامی پس از محمد، بیشترین حجم مطلب را به زندگی او اختصاص دادهاند. از این جهت که شخصیت علی برای مسلمانان (اعم از شیعه و سنی) دارای اهمیت مذهبی، سیاسی، فقهی و روحانی است، زندگی او به طرق مختلف تحلیل و تفسیر شده و اسناد تاریخی موجود نیز تحت تاثیر ملاحظات فرقهای قرار گرفتهاند. بسیاری از منابع اولیهٔ اسلامی تا حدی نسبت به علی رنگ تعصب -در برخی موارد مثبت و در برخی موارد منفی- گرفتهاند.
بخشی از منابع برای تاریخنگاری زندگی علی مشابه منابع برای تاریخنگاری زندگی محمد مانند قرآن، ابن هشام، واقدی و طبری است.
دانشمندان غربی پیشین، غالباً به روایات و گزارشهای گرد آمده در دورههای بعد از اسلام متمایل بودند که شیعه و سنی با توجه به مواضع مذهبی شان بیشتر به روایت آنها تمایل داشتهاند. برخی محققان بر این باورند که این روایات، ساختگی هستند. این دیدگاه سبب شده که بسیاری از روایات قطعی نیز به علت متواتر بودنشان در دورههای بعد از اسلام، جعلی تلقی شوند. لئون کائتانی گزارشهای تاریخی منسوب به ابن عباس و عایشه را عمدتاً ساختگی میپندارد؛ در حالی که روایات بدون سند گزارش شده توسط تاریخ نویسان اولیه مانند ابن اسحاق را معتبر میداند. ویلفرد مادلونگ این دیدگاه را که تنها روایت شدن در «منابع اولیه» را ملاک درستی روایات بدانیم و بخش اعظمی از روایات را به بهانهٔ اینکه بعدها توسط شیعه و سنی نقل شدهاند، جعلی تلقی کنیم، رد کردهاست. به گفتهٔ وی، این دیدگاه کائتانی بی اساس است. مادلونگ و برخی از مورخان، روایات نقل شده در دورههای بعد را به خودی خود رد نمیکنند؛ بلکه ملاک آنها برای درستی این روایات، سازگار بودن آنها با دیگر حوادث روایت شده است.
هنگامی که مقاله و مقاله نویسی بین مسلمانان جا افتاد، جزوه و مقالات متعددی بین سالهای ۷۵۰ و ۹۵۰ میلادی نوشته شد. به گفتهٔ رابینسون، حداقل ۲۱ گزارش مجزا دربارهٔ نبرد صفین تشکیل شدهاست. ابومخنف، یکی از نویسندگان مشهور این دوره بود که سعی کرد تمام این گزارشها را جمع آوری کند. مورخان قرن ۹ و ۱۰ میلادی روایات در دسترس را جمع آوری، انتخاب و مرتب کردند. با این حال، بسیاری از این جزوهها و مقالات وجود ندارد؛ به جز چند تایی که بعداً در آثاری مانند تاریخ الرسل و الملوک محمد بن جریر طبری مورد استفاده قرار گرفتهاند.
تعداد صفحه: 10
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
چکیده
مقدمه
سیره علمی امام باقر (ع)
حکومت و سیاست در سیره امام باقر(ع)
سیره عملى امام باقر(ع)
1- حلم امام
2- زحمت در طلب رزق
سیره اخلاقی امام باقر(ع)
نیکوگفتاری با دیگران
منابع
چکیده
شکر و سپاس بى منتها، خداى بزرگ را، که ما را از امّت مرحومه قرار داد و به صراط مستقیم ، ولایت اهل بیت عصمت و طهارت صلوات اللّه علیهم اجمعین هدایت نمود. بهترین تحیّت و درود بر روان پاک پیامبر عالى قدر اسلام صلى الله علیه و آله، و بر اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام، مخصوصاً پنجمین خلیفه بر حقّش حضرت ابو جعفر، امام محمّد باقر علیه السلام و لعن و نفرین بر دشمنان و مخالفان اهل بیت رسالت که در حقیقت دشمنان خدا و قرآن هستند.
مقدمه
امام محمد باقر ـ علیهالسلام ـ پنجمین اختر فروزان آسمان امامت و هفتمین گوهر عرش عصمت است. او شکافنده و تبیین کننده علوم اسلامی است.
امامی که سراسر زندگیاش نور بود و همه لحظات عمر با برکتش، در راه ارشاد و هدایت انسانها صرف شد.
امامی که از زمینه سازیهای پدرش امام سجادعلیهالسلام در راستای معرفی مکتب تشیع، و مبارزه با طاغوتها، بهرهبرداری بسیار کرد، و با تربیت شاگردان برجسته، و تبیین فقه ناب اسلام و اهلبیت ـ علیهالسلام ـ بزرگترین قدم را برای شناسایی تشیع و مکتب اهل بیت ـ علیهالسلام ـ برداشت.
او در سن چهار سالگی در کربلا و ماجرای عاشورای حسینی حضور داشت، و در سفر کوفه و شام، همراه پدر، همه ماجراها را می دید، و براساس فرهنگ عاشورا تربیت شد.
او تجسمی از ارزشهای والای انسانی و کمالات اخلاقی بود و همه لحظههای زندگی درخشانش، درسهای بزرگ انسانی را الهام میبخشید.
بی شک، آشنایی با سیره علمی، تربیتی، سیاسی و اخلاقی آن امام همام راهنمای خوبی برای ما در مسیر پر پیچ و خم زندگی است.
سیره علمی امام باقر (ع)
زندگی امام باقرعلیهالسلام مصادف با دوران پر تلاطم زوال بنی امیه بوده است، اما به دلیل شرایط خاص آن زمان ایشان از نظر سیاسی در انزوا بودند و اعتراض های او، با این که در این راه تا سر حد شهادت حرکت کرد، به صورت یک نهضت سیاسی همه جانبه برای سرنگونی رژیم بنی امیه نیانجامید.
او دریافته بود فرهنگ تشیع در انزوا قرار دارد؛ از این رو لازم بود به یک انقلاب وسیع فرهنگی دست بزند و با تشکیل حوزه علمیه و تربیت شاگردان برجسته، فقه آل محمد ـ صلیاللهعلیهوآله ـ و خط فکری تشیع را آشکار کند.
بر همین اساس امام باقرعلیهالسلام زمینهسازی بسیار عمیق و خوبی در این راستا نمود و پس از ایشان، فرزند برومندش امام صادق ـ علیهالسلام ـ با تشکیل حوزه علمیه با چهار هزار نفر شاگرد، آن را به ثمر رسانید و یک دانشگاه عظیم اسلامی در تاریخ اسلام آشکار و ماندگار شد.
بنابراین، میتوان گفت؛ امام باقر ـ علیهالسلام ـ مؤسس و بنیانگذار حوزه علمیه شیعه و نهضت فرهنگی انقلاب فرهنگی تشیع بود.