برای دیدن تصویر در سایز بزرگتر
روی تصویر کلیک راست نموده و گزینه view image را بزنید
برای دیدن تصویر در سایز بزرگتر
روی تصویر کلیک راست نموده و گزینه view image را بزنید

تعداد صفحه: 27
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
تاریخچه منطق فازی
تاریخچة مجموعههای فاز
تاریخچة مختصری از نظریه و کاربردهای فازی دهه 1960 آغاز نظریه فازی
دهة 1990 ، توجه محققان امریکا و اروپا به سیستمهای فازی
زندگینامة پروفسور لطفیزاده
تعریف سیستمهای فازی و انواع آن
منطق فازی چیست؟
مجموعههای فازی
فرمول ۱
شکل ۱
منطق فازی چگونه بهکار گرفته میشود؟
شکل ۲
شکل ۳
شکل ۵
تفاوت میان نظریه احتمالات و منطق فازی
شکل ۶
کاربردهای منطق فازی
کاربرد هوش مصنوعی
قاعده Soft Computing
زمینه های کاربرد منطق فازی درهوش مصنوعی
نمونه هایی از کاربرد عملی منطق فازی در هوش مصنوعی
کاربردهای صنعتی
نتیجه گیری
منابع:
تاریخچه منطق فازی
زمانی که در سال 1965 پروفسور لطفیزاده، استاد ایرانیالاصل دانشگاه برکلی، اولین مقاله خود را در زمینه فازی تحت عنوان مجموعههای فازی (FUZZY TEST) منتشر کرد، هیچ کس باور نداشت که این جرقهای خواهد بود که دنیای ریاضیات را به طور کلی تغییر دهد.
گرچه در دهه 1970 و اوایل دهه 1980 مخالفان جدی برای نظریه فازی وجود داشت، اما امروزه هیچ کس نمیتواند ارزشهای منطق فازی و کنترلهای فازی را منکر شود.
افتخار هر ایرانی است که پایه علوم قرن آینده از نظریات یک ایرانی میباشد؛ باید قدر این فرصت را دانست و در تعمیم نظریه فازی و استفاده از آن کوشش و تلاش کرد.
زمینههای پژوهش و تحقیق در نظریه فازی بسیار گسترده میباشد؛ پژوهشگران علاقهمند میتوانند با پژوهش و تحقیق در این زمینه باعث رشد و شکوفایی هرچه بیشتر نظریه فازی شوند.
در این مقاله سعی شده است که خوانندگان محترم با نظریه فازی و تاریخچه آن آشنا شوند و زمینههای تحقیق و پژوهش مورد بررسی قرار گیرد.
زمانی که در سال 1965 پروفسور لطفیزاده، استاد ایرانیالاصل دانشگاه برکلی، اولین مقاله خود را در زمینه فازی تحت عنوان مجموعههای فازی (FUZZY TEST) منتشر کرد، هیچ کس باور نداشت که این جرقهای خواهد بود که دنیای ریاضیات را به طور کلی تغییر دهد.
گرچه در دهه 1970 و اوایل دهه 1980 مخالفان جدی برای نظریه فازی وجود داشت، اما امروزه هیچ کس نمیتواند ارزشهای منطق فازی و کنترلهای فازی را منکر شود.
افتخار هر ایرانی است که پایه علوم قرن آینده از نظریات یک ایرانی میباشد؛ باید قدر این فرصت را دانست و در تعمیم نظریه فازی و استفاده از آن کوشش و تلاش کرد.
زمینههای پژوهش و تحقیق در نظریه فازی بسیار گسترده میباشد؛ پژوهشگران علاقهمند میتوانند با پژوهش و تحقیق در این زمینه باعث رشد و شکوفایی هرچه بیشتر نظریه فازی شوند.
در این مقاله سعی شده است که خوانندگان محترم با نظریه فازی و تاریخچه آن آشنا شوند و زمینههای تحقیق و پژوهش مورد بررسی قرار گیرد.
تاریخچة مجموعههای فاز
نظریة مجموعه فازی در سال 1965 توسط پروفسور لطفی عسگرزاده، دانشمند ایرانیتبار و استاد دانشگاه برکلی امریکا عرضه شد.
اگر بخواهیم نظریه مجموعههای فازی را توضیح دهیم، باید بگوییم نظریهای است برای اقدام در شرایط عدم اطمینان؛ این نظریه قادر است بسیاری از مفاهیم و متغیرها و سیستمهایی را که نادقیق و مبهم هستند، صورتبندی ریاضی ببخشد و زمینه را برای استدلال، استنتاج، کنترل و تصمیمگیری در شرایط عدم اطمینان فراهم آورد.
پرواضح است که بسیاری از تصمیمات و اقدامات ما در شرایط عدم اطمینان است و حالتهای واضح غیر مبهم، بسیار نادر و کمیاب میباشند.نظریة مجموعههای فازی به شاخههای مختلفی تقسیم شده است که بحث کامل و جامع در مورد هر شاخه، به زمان بیشتر و مباحث طولانیتری احتیاج دارد.
در این مبحث که با انواع شاخههای فازی و کاربرد آنها آشنا میشویم، تلاش شده است که مباحث به صورت ساده ارائه شود و مسائل بدون پیچیدگیهای خاص مورد بررسی قرار گیرد.
همچنین تلاش شده است که جنبههای نظری هر بحث تا حد امکان روشن شود؛ گرچه در بسیاری موارد به منظور اختصار، از بیان برهانها چشمپوشی شده است و علاقهمندان را به منابع ارجاع دادهایم. مطالعه این پژوهش میتواند زمینهای کلی و فراگیر دربارة اهم شاخههای نظریه مجموعههای فازی فراهم آورد؛ اما علاقهمندان میتوانند با توجه به نوع و میزان علاقه و هدف خود، به مراجع اعلام شده، مراجعه نمایند.
تاریخچة مختصری از نظریه و کاربردهای فازی دهه 1960 آغاز نظریه فازی
نظریه فازی به وسیله پروفسور لطفیزاده در سال 1965 در مقالهای به نام مجموعههای فازی معرفی شد.ایشان قبل از کار بر روی نظریه فازی، یک استاد برجسته در نظریه کنترل بود. او مفهوم «حالت» را که اساس نظریه کنترل مدرن را شکل میدهد، توسعه داد.
عسگرزاده در سال 1962 چیزی را بدین مضمون برای سیستمهای بیولوژیک نوشت: ما اساساً به نوع جدید ریاضیات نیازمندیم؛ ریاضیات مقادیر مبهم یا فازی که توسط توزیعهای احتمالات قابل توصیف نیستند.
وی فعالیت خویش در نظریه فازی را در مقالهای با عنوان «مجموعههای فازی» تجسم بخشید.
مباحث بسیاری در مورد مجموعههای فازی به وجود آمد و ریاضیدانان معتقد بودند نظریه احتمالات برای حل مسائلی که نظریه فازی ادعای حل بهتر آن را دارد، کفایت میکند.
دهة 1960 دهة چالش کشیدن و انکار نظریه فازی بود و هیچ یک از مراکز تحقیقاتی، نظریه فازی را به عنوان یک زمینه تحقیق جدی نگرفتند.
اما در دهة 1970، به کاربردهای عملی نظریه فازی توجه شد و دیدگاههای شکبرانگیز درباره ماهیت وجودی نظریه فازی مرتفع شد.
استاد لطفیزاده پس از معرفی مجموعة فازی در سال 1965، مفاهیم الگوریتم فازی را در سال 1968، تصمیمگیری فازی را در سال 1970 و ترتیب فازی را در سال 1971 ارائه نمود. ایشان در سال 1973 اساس کار کنترل فازی را بنا کرد.
این مبحث باعث تولد کنترلکنندههای فازی برای سیستمهای واقعی بود؛ ممدانی (Mamdani) و آسیلیان (Assilian) چهارچوب اولیهای را برای کنترلکننده فازی مشخص کردند. در سال 1978 هومبلاد (Holmblad) و اوسترگارد(Ostergaard) اولین کنترلکننده فازی را برای کنترل یک فرایند صنعتی به کار بردند که از این تاریخ، با کاربرد نظریه فازی در سیستمهای واقعی، دیدگاه شکبرانگیز درباره ماهیت وجودی این نظریه کاملاً متزلزل شد.
دهة 1980 از لحاظ نظری، پیشرفت کندی داشت؛ اما کاربرد کنترل فازی باعث دوام نظریه فازی شد.
مهندسان ژاپنی به سرعت دریافتند که کنترلکنندههای فازی به سهولت قابل طراحی بوده و در مورد بسیاری مسائل میتوان از آنها استفاده کرد.
به علت اینکه کنترل فازی به یک مدل ریاضی نیاز ندارد، میتوان آن را در مورد بسیاری از سیستمهایی که به وسیلة نظریه کنترل متعارف قابل پیادهسازی نیستند، به کار برد.
سوگنو مشغول کار بر روی ربات فازی شد، ماشینی که از راه دور کنترل میشد و خودش به تنهایی عمل پارک را انجام میداد.
یاشونوبو (Yasunobu) و میاموتو (Miyamoto) از شرکت هیتاچی کار روی سیستم کنترل قطار زیرزمینی سندایی را آغاز کردند. بالاخره در سال 1987 پروژه به ثمر نشست و یکی از پیشرفتهترین سیستمهای قطار زیرزمینی را در جهان به وجود آورد.
در دومین کنفرانس سیستمهای فازی که در توکیو برگزار شد، درست سه روز بعد از افتتاح قطار زیرزمینی سندایی، هیروتا (Hirota) یک روبات فازی را به نمایش گذارد که پینگپونگ بازی میکرد؛ یاماکاوا (Yamakawa) نیز سیستم فازی را نشان داد که یک پاندول معکوس را در حالت تعادل نشان میداد. پس از این کنفرانس، توجه مهندسان، دولتمردان و تجار جلب شد و زمینههای پیشرفت نظریه فازی فراهم شد.
دهة 1990 ، توجه محققان امریکا و اروپا به سیستمهای فازی
موفقیت سیستمهای فازی در ژاپن، مورد توجه محققان امریکا و اروپا واقع شد و دیدگاه بسیاری از محققان به سیستمهای فازی تغییر کرد.
در سال 1992 اولین کنفرانس بینالمللی در مورد سیستمهای فازی به وسیله بزرگترین سازمان مهندسی یعنی IEEE برگزار شد.
در دهة 1990 پیشرفتهای زیادی در زمینة سیستمهای فازی ایجاد شد؛ اما با وجود شفاف شدن تصویر سیستمهای فازی، هنوز فعالیتهای بسیاری باید انجام شود و بسیاری از راهحلها و روشها همچنان در ابتدای راه قرار دارد. بنابراین توصیه میشود که محققان کشور با تحقیق و تفحص در این زمینه، موجبات پیشرفتهای عمده در زمینة نظریه فازی را فراهم نمایند.
زندگینامة پروفسور لطفیزاده
استاد لطفیزاده در سال 1921 در باکو متولد شد. آنجا مرکز آذربایجان شوروی بود. لطفیزاده یک شهروند ایرانی بود؛ پدرش یک تاجر و نیز خبرنگار روزنامة ایرانیان بود.
استاد لطفیزاده از 10 تا 23 سالگی در ایران زندگی کرد و به مدرسة مذهبی رفت. خاندان لطفیزاده از اشراف و ثروتمندان ایرانی بودند که همیشه ماشین و خدمتکار شخصی داشتند.
در سال 1942 با درجة کارشناسی مهندسی برق از دانشکده فنی دانشگاه تهران فارغالتحصیل شد. او در سال 1944 وارد امریکا شد و به دانشگاه MIT رفت و در سال 1946 درجة کارشناسیارشد را در مهندسی برق دریافت کرد. در سال 1951 درجة دکترای خود را در رشتة مهندسی برق دریافت نمود و به استادان دانشگاه کلمبیا ملحق شد. سپس به دانشگاه برکلی رفته و در سال 1963 ریاست دپارتمان مهندسی برق دانشگاه برکلی را که بالاترین عنوان در رشتة مهندسی برق است، کسب نمود. لطفیزاده انسانی است که همیشه موارد مخالف را مورد بررسی قرار داده و به بحث دربارة آن میپردازد. این خصوصیت، قابلیت پیروزی بر مشکلات را به لطفیزاده اعطا نموده است.در سال 1956 لطفیزاده بررسی منطق چند ارزشی و ارائة مقالات تخصصی در مورد این منطق را آغاز کرد.پروفسور لطفیزاده از طریق مؤسسة پرینستون با استفن کلین آشنا شد. استفن کلین کسی است که از طرف مؤسسة پرینستون، منطق چند ارزشی را در ایالات متحده رهبری میکرد. کلین متفکر جوان ایرانی را زیر بال و پر خود گرفت. آنها هیچ مقالهای با یکدیگر ننوشتند، اما تحت تأثیر یکدیگر قرار داشتند.لطفیزاده اصول منطق و ریاضی منطق چند ارزشی را فرا گرفت و به کلین اساس مهندسی برق و نظریة اطلاعات را آموخت.
وی پس از آشنایی با پرینستون، شیفتة منطق چند ارزشی شد.
در سال 1962 لطفیزاده تغییرات مهم و اصلی را در مقالة «از نظریة مدار به نظریة سیستم» در مجلة IRE که یکی از بهترین مجلههای مهندسی آن روز بود، منتشر ساخت. در اینجا برای اولین بار عبارت فازی را برای چند ارزشی پیشنهاد داد.
لطفیزاده پس از ارائة منطق فازی، در تمام دهة 1970 و دهة 1980 به منتقدان خود در مورد این منطق پاسخ میداد. متانت، حوصله و صبوری استاد در برخورد با انتقادات و منتقدان منطق فازی از خود بروز میداد، در رشد و نمو منطق فازی بسیار مؤثر بوده است، به طوری که رشد کاربردهای کنترل فازی و منطق فازی در سیستمهای کنترل را مدیون تلاش و کوشش پروفسور لطفیزاده میدانند و هرگز جهانیان تلاش این بزرگمرد اسطورهای ایرانی را فراموش نخواهند کرد.
تعریف سیستمهای فازی و انواع آن
واژة فازی در فرهنگ لغت آکسفورد به صورت مبهم، گنگ و نادقیق تعریف شده است. اگر بخواهیم نظریة مجموعههای فازی را تعریف کنیم، باید بگوییم که نظریهای است برای اقدام در شرایط عدم اطمینان؛ این نظریه قادر است بسیاری از مفاهیم و متغیرها و سیستمهایی را که نادقیق هستند، صورتبندی ریاضی ببخشد و زمینه را برای استدلال، استنتاج، کنترل و تصمیمگیری در شرایط عدم اطمینان فراهم آورد
منطق فازی چیست؟
ساده ترین تلقی برای تعریف منطق فازی این است که " منطق فازی جواب یک سوال را به جای تقسیم به دو بخش درست یا نادرست،در اصل به یک محدوده جواب در این بین توسعه داده است". نمونه معمول آن،وجود رنگ خاکستری در طیف رنگی بین سیاه و سفید است.
اما دایره عمل منطق فازی،از این هم گسترده تر است و می توان با استفاده از قواعد منطق فازی ، جواب های فازی متناسب با پرسش را ارائه نمود. برای مثال، جمله " زمانی که باران می بارد، شما خیس می شوید" جمله نامفهومی نمی باشد، اما جمله " زمانی که مقداری باران می بارد، شما مقداری خیس می شوید" می تواند از نظرمقدار بارش باران یا مقدار خیس شدن ، واژه های مختلفی را به جای واژه " مقداری " بپذیرد.
واژگانی از قبیل { کم ، زیاد، خیلی کم ، خیلی زیاد، قدری و ... } این واژه ها واژه های زبان شناختی نام دارند، یعنی با مقادیر ریاضی نمی توان مقدار مشخصی را به آنها ربط داد.
اینجاست که منطق فازی وارد عمل می شود و با استفاده از مجموعه های فازی،برای متغیر میزان بارش باران، مجموعه ای را به شکل زیر صورت می دهد:
میزان بارش باران= { کم ، زیاد، خیلی کم ، خیلی زیاد، قدری و ... }
باید پذیرفت قواعدی نظیر این زیبا هستند، زیرا این ها قواعد بشری هستند. آنها نمونه خوبی هستند برای اینکه ما چطورفکر می کنیم و چطور نتیجه می گیریم. بیایید به سراغ نمونه دیگری برویم:
ازشما سوال می شود" آیا شغلتان را دوست دارید؟" پاسخ شما لزوماً بله یا خیر نمی باشد؛ بنابراین مجموعه جواب به صورت زیر خواهد بود:
جواب= { تا حدی، نه خیلی، تقریباً، اصلاً ، کم و بیش، خیلی و... }
به هر یک از این مقادیر،مقداری به عنوان " درجه عضویت" نسبت داده می شود، بدین معنا که مقدار مربوطه تا چه حد در این مجموعه عضو می باشد.
* سایز طرح 250 در 100 سانتی متر و با رزولیشن 70 dpi می باشد.
* طرح مورد نظری که در اختیار شما قرار می گیرد در محیط نرم افزار فتو شاپ طراحی و اجرا شده است.
* طرح آماده شده کاملاً لایه باز و قابل ویرایش و با فرمت PSD می باشد.
* شما می توانید از این طرح برای چاپ های لارج فرمت ، دیجیتال، افست و همچنین در سایزهای متفاوت و دلخواه خود استفاده نمایید.
* در طراحی فایل های موجود از عکس های باکیفیت استفاده شده است تا در چاپ های لارج فرمت بهترین و بالاترین کیفیت به مشتری محترم ارائه گردد.
* تمامی لایه های طراحی شده مربوط به متن ها کاملاً لایه باز ، قابل ویرایش و قابل جابجایی می باشد.
* این فروشگاه با طرح های متنوع و جذاب جهت آسان تر و سریع تر نمودن کار طراحی در خدمت شما عزیزان می باشد.
برای دیدن تصویر در سایز بزرگتر
روی تصویر کلیک راست نموده و گزینه view image را بزنید

* سایز طرح 250 در 100 سانتی متر و با رزولیشن 70 dpi می باشد.
* طرح مورد نظری که در اختیار شما قرار می گیرد در محیط نرم افزار فتو شاپ طراحی و اجرا شده است.
* طرح آماده شده کاملاً لایه باز و قابل ویرایش و با فرمت PSD می باشد.
* شما می توانید از این طرح برای چاپ های لارج فرمت ، دیجیتال، افست و همچنین در سایزهای متفاوت و دلخواه خود استفاده نمایید.
* در طراحی فایل های موجود از عکس های باکیفیت استفاده شده است تا در چاپ های لارج فرمت بهترین و بالاترین کیفیت به مشتری محترم ارائه گردد.
* تمامی لایه های طراحی شده مربوط به متن ها کاملاً لایه باز ، قابل ویرایش و قابل جابجایی می باشد.
* این فروشگاه با طرح های متنوع و جذاب جهت آسان تر و سریع تر نمودن کار طراحی در خدمت شما عزیزان می باشد.
برای دیدن تصویر در سایز بزرگتر
روی تصویر کلیک راست نموده و گزینه view image را بزنید
* سایز طرح 250 در 100 سانتی متر و با رزولیشن 70 dpi می باشد.
* طرح مورد نظری که در اختیار شما قرار می گیرد در محیط نرم افزار فتو شاپ طراحی و اجرا شده است.
* طرح آماده شده کاملاً لایه باز و قابل ویرایش و با فرمت PSD می باشد.
* شما می توانید از این طرح برای چاپ های لارج فرمت ، دیجیتال، افست و همچنین در سایزهای متفاوت و دلخواه خود استفاده نمایید.
* در طراحی فایل های موجود از عکس های باکیفیت استفاده شده است تا در چاپ های لارج فرمت بهترین و بالاترین کیفیت به مشتری محترم ارائه گردد.
* تمامی لایه های طراحی شده مربوط به متن ها کاملاً لایه باز ، قابل ویرایش و قابل جابجایی می باشد.
* این فروشگاه با طرح های متنوع و جذاب جهت آسان تر و سریع تر نمودن کار طراحی در خدمت شما عزیزان می باشد.
برای دیدن تصویر در سایز بزرگتر
روی تصویر کلیک راست نموده و گزینه view image را بزنید
* سایز طرح 250 در 100 سانتی متر و با رزولیشن 70 dpi می باشد.
* طرح مورد نظری که در اختیار شما قرار می گیرد در محیط نرم افزار فتو شاپ طراحی و اجرا شده است.
* طرح آماده شده کاملاً لایه باز و قابل ویرایش و با فرمت PSD می باشد.
* شما می توانید از این طرح برای چاپ های لارج فرمت ، دیجیتال، افست و همچنین در سایزهای متفاوت و دلخواه خود استفاده نمایید.
* در طراحی فایل های موجود از عکس های باکیفیت استفاده شده است تا در چاپ های لارج فرمت بهترین و بالاترین کیفیت به مشتری محترم ارائه گردد.
* تمامی لایه های طراحی شده مربوط به متن ها کاملاً لایه باز ، قابل ویرایش و قابل جابجایی می باشد.
* این فروشگاه با طرح های متنوع و جذاب جهت آسان تر و سریع تر نمودن کار طراحی در خدمت شما عزیزان می باشد.
برای دیدن تصویر در سایز بزرگتر
روی تصویر کلیک راست نموده و گزینه view image را بزنید
* سایز طرح 250 در 100 سانتی متر و با رزولیشن 70 dpi می باشد.
* طرح مورد نظری که در اختیار شما قرار می گیرد در محیط نرم افزار فتو شاپ طراحی و اجرا شده است.
* طرح آماده شده کاملاً لایه باز و قابل ویرایش و با فرمت PSD می باشد.
* شما می توانید از این طرح برای چاپ های لارج فرمت ، دیجیتال، افست و همچنین در سایزهای متفاوت و دلخواه خود استفاده نمایید.
* در طراحی فایل های موجود از عکس های باکیفیت استفاده شده است تا در چاپ های لارج فرمت بهترین و بالاترین کیفیت به مشتری محترم ارائه گردد.
* تمامی لایه های طراحی شده مربوط به متن ها کاملاً لایه باز ، قابل ویرایش و قابل جابجایی می باشد.
* این فروشگاه با طرح های متنوع و جذاب جهت آسان تر و سریع تر نمودن کار طراحی در خدمت شما عزیزان می باشد.
برای دیدن تصویر در سایز بزرگتر
روی تصویر کلیک راست نموده و گزینه view image را بزنید

طرح جابر بن حیان مورد نظر دارای:
- تیتر مربوط به طرح با طراحی زیبا و رنگی
- مقدمه
- فرضیه
- شیوه و ابزار گردآوری اطلاعات
- مسئله
- سوالات تحقیق که در متن به آن جواب داده می شود
- چندین صفحه توضیحات در باره موضوع و مسئله طرح
- با طرح های رنگی زیبا و جذاب
- نمودار
- نتیجه گیری
- تشکر و قدردانی از معلم و مدیر
- منابع
- کادر تهیه کنندگان
- تصاویر مربوط به موضوع طرح
****طراحی رنگی و جذاب کادرها و نوشته ها****
++++ کاملا قابل ویرایش و تغییر و جایجایی +++




تعداد صفحه: 17
نوع فایل: Word
فرمت فایل: docx
*** قابل ویـرایش
فهرست مطالب
چکیده
1-مقدمه:
2-تعاریف:
استاندارد (Standard):
استاندارد سازی (Standardization):
بومی سازی:
3-اهداف استاندارد سازی:
4-منافع استاندارد سازی:
- منافع برای سازمان ها:
- منافع برای مصرف کننده:
منافع برای جامعه:
5-خط مشی و هدف از استاندارد سازی توسط سازمان بین المللی استاندارد (the
6-مراحل تدوین استانداردهای بین المللی:
6-1- مرحله مقدماتی
6-2- مرحله پیشنهاد
6-3- مرحله آماده سازی پیش نویس در گروه کاری
6-4- مرحله کمیته
6-5- مرحله نظرسنجی
6-6- مرحله تصویب
6-7- مرحله نشر استاندارد (Publication stage)
7- سطوح مختلف استانداردسازی
استانداردهای کارخانه ای
استانداردهای منطقه ای:
استانداردهای ملی:
استانداردهای بین المللی
8-جنبه های استاندارد:
الف- استاندارد اصطلاحات و علایم
ب- استاندارد ویژگی ها:
ج- استاندارد روش آزمون:
د- استاندارد آیین کار
9- مدارک استانداردگونه (Deliverables):
ویژگی های فنی (Technical specification(TS ))
ویژگی های در دسترس عموم (Publicly Available Specifications(PAS))
گزارش فنی (Technical Report(TR))
10-بحث و نتیجه گیری:
منابـــع و مراجــــع
چکیده
استاندارد و استانداردسازی یک سازوکار بسیار مهم جهت توسعه پایدار صنایع و فناوری های مختلف است. بنابراین تدوین استانداردها و پیاده سازی استانداردهای تدوین شده امری بسیار حیاتی جهت توسعه پایدار فناوری های مختلف می باشد. در مقاله حاضر به مروری بر تاریخچه سازمان ملی استاندارد، تعاریف مهم در مقوله استاندارد و استاندارد سازی و در ادامه به مراحل تدوین استانداردهای بین المللی خواهیم پرداخت (1 و 7)
1-مقدمه:
سازمان ملی استاندارد در سال 1339 با تصویب قانون تاسیس موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، کار خود را در چارچوب هدف ها و مسئولیت های تعیین شده آغاز نمود و در همان سال، به عضویت سازمان بین المللی استاندارد ISO درآمد. سازمان ملی استاندارد ایران همچنین در کمیسیون بین المللی الکترونیک IEC، کمیسیون بین المللی کدکس مواد غذایی CODEX، سازمان بین المللی اندازه شناسی OIML، انجمن جهانی سازمان های تحقیقات صنعتی و فنی WAITRO، مجمع بین المللی تایید صلاحیت IAF، بنیاد مدیریت کیفیت اروپا EFQM و سازمان بین المللی همکاری آزمایشگاه های اکردیتهILAC عضویت دارد (2 و 7).
سازمان ملی استاندارد ایران در سه دوره سه ساله عضو شورای سازمان بینالمللی استاندارد ISO بوده مضافا اینکه در یک دوره سه ساله 1969-1967 نایب رئیسی شورا را نیز بر عهده داشته است. همچنین پس از پیروزی انقلاب اسلامی، سازمان ملی استاندارد ایران برای یک دوره دو ساله 2006-2005 به عنوان عضو شورای مذکور انتخاب گردیده است (2 و 7).
سازمان ملی استاندارد در حال حاضر با عضویت در سازمان های بینالمللی ISO، OIML، CODEX، IEC و BIPM وسازمان های منطقه ای RISCAM و SMIIC در فعالیت های تدوین استاندارد این سازمان ها مشارکت می نماید. نحوه مشارکت در این فعالیت ها، از طریق تشکیل کمیته های فنی متناظر با کمیته های بین المللی و سامان دهی مشارکت گروه های ذی نفع و ذیربط انجام می گیرد. این کمیته ها تحت نظارت سازمان ملی استاندارد ایران فعالیت می نمایند و وظیفه اصلی آنها بررسی و اظهارنظر در مورد پیش نویس استانداردهای بین ا لمللی در مراحل مختلف تدوین و پیشنهاد تدوین استاندارد بین المللی با توجه به مزیت های ملی و پتانسیل کشور می باشد (2 و 7)
تصویر شماره 1- لوگوی سازمان ملی استاندارد ایران و برخی سازمان های بین المللی استانداردسازی (اقتباس از مراجع 2،3، 4، 5 و 6)
2-تعاریف:
استاندارد (Standard):
مدرکی است در برگیرنده قواعد، راهنمایی ها یا ویژگی هایی برای فعالیت ها یا نتایج آنها به منظور استفاده عمومی مکرر که از طریق اجماع و همراهی فراهم و به وسیله سازمان شناخته شده ای تصویب شده باشد و هدف از آن دست یابی به میزان مطلوبی از نظم در یک زمینه خاص است. استاندارد باید مبتنی بر نتایج علوم، فنون و تجربیات استوار باشد. بیشترین کاربرد استانداردها در رابطه با تعیین ویژگی های فنی و عملکردی توافق شده به خصوص برای ارزیابی انطباق محصول می باشد. به صورتی که دیدگاه اصلی استانداردسازی نیز روی این ویژگی های فنی و عملکردی متمرکز است (1 و 7)
استاندارد سازی (Standardization):
استانداردسازی، فعالیت ایجاد معیارهایی در ارتباط با مسائلی بالفعل یا بالقوه و با هدف دستیابی به نظمی بهینه در مقوله مورد بحث برای استفاده عمومی و مستمر می باشد (1 و 7)
بومی سازی:
بومی سازی در جایی مطرح می شود که نیاز به آن وجود دارد و این نیاز می تواند اجباری، فرهنگی و یا مربوط به منطقه جغرافیایی باشد. بومی سازی یک روش تطبیقی با شرایط کاربردی یک منطقه، کشور و یا یک کارخانه بوده که در هر سطحی می تواند مطرح شود
3-اهداف استاندارد سازی:
- کسب پایگاه جهانی در سطح بین المللی
- نوآوری در زمینه فنآوری
- ایجاد زمینه برای پذیرش مواضع ملی کشورها
- حفظ توازن و تعادل بین منافع تولید کنندگان و مصرف کنندگان
- مبتنی شدن مقررات بر استانداردها (1 و 7)
4-منافع استاندارد سازی:
- منافع برای سازمان ها:
سازمان هایی که به پیاده سازی استانداردها می پردازند، می توانند از طریق آگاهی یافتن از نیازهای کار و محصول و بازار، عملکرد خود را بهبود بخشیده و در نتیجه سهم خود را نیز در بازار افزایش دهند.
- منافع برای مصرف کننده:
مصرف کنندگان، محصولات استاندارد شده را با کیفیت و قیمت بهتر و اطمینان بیشتر از مولفه های مختلفی که برایشان کاربرد دارد، استفاده می کنند. لذا نه تنها کیفیت خود محصول استاندارد شده، بلکه نگهداری و خدمات پس از فروش آن نیز برای مصرف کننده از اهمیت بالایی برخوردار است. همچنین کاهش ریسک عدم شناخت محصول از دیگر منافع استانداردسازی می باشد.
منافع برای جامعه:
حفظ سلامت و بهداشت جامعه، استفاده بهینه، اثربخشی و کارایی، یکی دیگر از تاثیرات استاندارد سازی بوده که منافع آن متوجه جامعه می باشد. همچنین موازین زیست محیطی و پیشگیری از آلودگی از مقوله هایی هستند که در هر استاندارد مرتبط با محصول دیده می شود(1 و 7)
5-خط مشی و هدف از استاندارد سازی توسط سازمان بین المللی استاندارد (the
International Organization for Standardization (ISO) )
این خط مشی در جهت ارتقاء مولفه های زیر می باشد:
- کیفیت Quality
- ایمنی Safety
- کارایی Efficiency
- قابلیت اطمینان Reliability
- تعویض پذیری Interchangeability
- سازگاری Compatibility
6-مراحل تدوین استانداردهای بین المللی:
6-1 مرحله مقدماتی Preliminary stage
6-2 مرحله پیشنهاد Proposal stage
6-3 مرحله آماده سازی پیش نویس در گروه کاری Preparatory stage
6-4 مرحله تدوین پیش نویس در سطح کمیته Committee stage
6-5 مرحله نظرسنجی Enquiry stage
6-6 مرحله تصویب Approval stage
6-7 مرحله چاپ استاندارد (3) Publication stage
6-1- مرحله مقدماتی
مرحله مقدماتی مرحله ای است که کلیات یک موضوع کاری (Preliminary work item (PWI)) برای استانداردسازی برای طرح و تصویب به کلیه اعضای کمیته فنی جهت اظهار نظر ارسال می شود. پیشنهاد مطرح شده در این مرحله، به شرطی تصویب شده و در دستورکار قرار می گیرد که حداقل مورد تایید پنج کشور عضو فعال در کمیته فنی قرار گرفته باشد و برای تدوین موضوع مربوط، کارشناس معرفی کنند (3 و 7)
6-2- مرحله پیشنهاد
در این مرحله، کمیته در صورت پذیرش پیشنهاد کاری جدید (New work item proposal (NWIP)) بر روی آن صحه گذاشته و برای تهیه DRAFT آن برنامه ریزی و حتی مسئول تهیه DRAFT را نیز مشخص می نماید. پیشنهاداتی که در این مرحله ارایه می شوند، می توانند موضوعات مختلفی را در بر گیرند (3 و 7)